Halima alimsubiri Hamisi mpaka tailoring shop ifungwe. Mashine zilikuwa zimeacha kelele, jirani wa vitambaa alikuwa ameshusha shutter yake nusu, na taa ya fluorescent juu ya cutting table ilitoa mwanga mkali ulioufanya vumbi la kitambaa lionekane hewani.
“Una dakika?” aliuliza.
Hamisi alikuwa ametoka campus moja kwa moja. Alikuwa amechoka, lakini aliona uso wa dada yake haukuwa wa mazungumzo ya kawaida.
“Nina.”
Halima akafunga mlango, akaenda kwenye drawer ya chini, ile ile aliyotoa student ID siku ile receipt ya supplier ilipoanguka. Safari hii hakutoa ID pekee. Alitoa envelope ya zamani yenye receipts, photocopy za registration form na karatasi ya timetable iliyokuwa imekunjwa pembeni.
Akaweka yote mezani.
“Hizi ni za course yangu.”
Hamisi akakaa.
“Nilidhani uliitupa.”
“Niliwahi kutaka.”
Halima akatoa receipt ya semester ya kwanza. Kisha akatoa fee schedule ya semester ya pili.
“Nilipoacha, familia ilisema tu pesa hazikuwepo.”
Hamisi akasema, “Ndiyo ulivyoniambia.”
“Lakini hiyo si story yote.”
Akamwonyesha tarehe.
“Nilikuwa na options. Part payment. Deferment. Hata room nilikuwa naweza kuacha na commute. Lakini hakuna aliyekaa nami kuniambia options hizo. Nilijua baada ya deadline.”
Hamisi akaangalia karatasi.
“Kwa nini hukwenda office kuuliza?”
Halima alicheka kidogo. “Kwa sababu nilikuwa nimefundishwa kwamba wazazi wakisema watapanga, mtoto anasubiri.”
Sentensi hiyo ilimkumbusha Hamisi mwenyewe siku chache zilizopita.
Halima akaendelea. “Niliona baba amechoka, mama ana stock problem, rent imechelewa. Sikuuliza zaidi kwa sababu nilifikiri kuuliza ni kuwa selfish.”
“Na baadaye?”
“Baadaye niligundua walikuwa hawajanificha kwa sababu hawakunipenda. Walinificha kwa sababu walidhani kunilinda ni kutonipa ukweli.”
Hamisi alikaa kimya.
Halima akasukuma old student ID karibu na admission letter ya Hamisi ambayo alikuwa amebeba kwenye file.
“Kadi mbili,” alisema. “Familia moja.”
Hamisi akasema, “Na decisions mbili.”
“Zilizofanywa na taarifa tofauti.”
Muda huo Amina aliingia. Halima alikuwa amemwambia aje baada ya kufunga kibanda.
Amina alipoona documents, hakushangaa.
“Umeamua kutoa archive yote?” aliuliza.
Halima akasema, “Ndiyo.”
Dakika chache baadaye Juma naye alifika kutoka workshop. Mikono yake ilikuwa na mafuta, uso umechoka. Alipoona old ID ya Halima mezani, alisimama kabla hajakaa.
“Leo tunarudi huko?” aliuliza.
Halima akasema, “Si kwa lawama. Kwa rule.”
Juma akakaa.
Hamisi akaeleza walichokuwa wamezungumza: options ambazo Halima hakujua, deadlines zilizopita, jinsi silence ilivyofanya uamuzi badala yake.
Juma alitazama mikono yake.
“Nilidhani nikikwambia kila deni, ungeshindwa kusoma.”
Halima akasema, “Nilishindwa kusoma kwa sababu sikujua.”
Amina akaingilia kabla sauti hazijapanda. “Hiyo ndiyo tunataka kurekebisha. Si historia.”
Akatoa daftari la familia.
Kwenye ukurasa mpya aliandika kichwa: SHERIA YA ELIMU YA FAMILIA.
Juma akavuta pumzi. “Sasa tuna katiba?”
Halima akasema, “Bora katiba kuliko siri.”
Hamisi akatabasamu.
Amina aliandika rule ya kwanza: hakuna mtoto atafichwa gharama kwa jina la kumlinda.
Rule ya pili: hakuna mtoto atalazimishwa kuendelea na elimu kwa deni lisilo na ceiling.
Rule ya tatu: options za taasisi zitaulizwa na kuandikwa kabla family decision.
Rule ya nne: deni la biashara linalotumika kwa elimu lazima liwe na tarehe, kiasi na consequence inayojulikana.
Juma akasema, “Na kama emergency?”
Amina akajibu, “Emergency pia ina namba.”
Hamisi akaongeza, “Na student anajua.”
Halima akasema, “Na anaweza kusema hapana.”
Juma alimtazama. Hapo ndipo sentensi hiyo ilipata uzito. Halima hakuwahi kupewa nafasi hiyo.
“Ndiyo,” Juma alisema. “Anaweza kusema hapana.”
Walikaa kimya baada ya hapo.
Nje, pikipiki moja ilipita barabarani. Hamisi alifikiria diagnostic meter, supplier pickup date, provisional registration na hostel. Rules mpya hazikuondoa hizo deadlines. Lakini ziliondoa kitu kingine: mtu mmoja kufanya decision kubwa gizani na wengine kuishi na matokeo.
Halima akamgeukia Hamisi. “Wewe unataka kuendelea?”
Hamisi alijibu bila haraka. “Ndiyo.”
“Hata ukijua meter iko risk?”
“Ndiyo, lakini si kwa deni jingine la siri. Na kama bridge haifanyi kazi, tutabadilisha plan.”
Juma akasema, “Hiyo inaweza kumaanisha defer.”
Hamisi akatikisa kichwa. “Najua.”
Amina akasema, “Sasa hiyo ndiyo decision.”
Halima alichukua student ID yake ya zamani, akaipangusa kwa kidole. “Nilikuwa na miaka ishirini nilipoipata. Nilifikiri ukishapewa card, future imefunguka.”
Hamisi akaangalia yake ya admission. “Na kumbe card si cash.”
“Wala promise si tarehe.”
Juma alicheka kwa uchungu. “Mmegeuka accountants wote.”
Amina akasema, “Tungeanza mapema.”
Halima hakurudisha ID kwenye drawer. Aliiweka juu ya daftari.
“Rule hii isitumiwe kwa Hamisi tu,” alisema.
Amina akamwangalia. “Unamaanisha?”
“Nikitaka kurudi course fupi baadaye, sitaki tena kusikia ‘tutaona’ bila numbers.”
Juma alikubali. “Sawa.”
Hamisi aliona hilo likiwa payoff kubwa kuliko apology nyingine. Elimu yake haikuwa tena project ya familia inayomeza nafasi za wengine. Rule ilikuwa ya wote.
Halima akaenda tena kwenye drawer na kutoa application ya short course ya pattern design aliyokuwa ameijaza nusu mwaka uliopita.
“Hii nilitaka kuituma,” alisema. “Sikufanya.”
“Kwa nini?” Hamisi akauliza.
“Nilijisikia nikitaka kusoma tena, lazima mtu mwingine apungukiwe.”
Amina akavuta daftari karibu. “Basi leo hatutabishana na hisia. Tutaipima.”
Wakaandika ada, materials, rent ya shop ya Halima, mapato yake ya tailoring na kiasi ambacho angeweza kutoa bila kugusa biashara. Gap ilibaki.
Juma hakusema, “Nitatafuta.” Aliuliza, “Debt ceiling yako ni ipi?”
Halima akataja kiasi kidogo kuliko gap.
“Na ukikosa scholarship?” Hamisi akauliza.
“Na-defer intake moja,” Halima alisema. “Si kushindwa. Ni option.”
Juma alikaa kimya kwa muda. Miaka iliyopita Halima hakuwa hata na neno hilo mezani. Sasa deferment ilikuwa decision inayoweza kuandikwa kabla deadline badala ya kuwa jambo analogundua baada ya mlango kufungwa.
Amina akaongeza rule ya tano: kila plan ya elimu lazima ionyeshe option ya stop au defer bila kuitafsiri kama aibu.
Halima akasema, “Scarcity tuliiona anyway. Tofauti ni sasa tunaiona kabla haijatuamulia.”
Kabla waondoke, Amina aliomba kila mtu asaini chini ya rules. Si kama contract ya kisheria, bali kama promise ambayo sasa ilikuwa na maneno yanayoweza kusomwa.
Juma alisaini. Amina alisaini. Halima alisaini. Hamisi alikuwa wa mwisho.
Baada ya kusaini, aliweka admission letter yake mezani.
Halima akaweka old student ID yake juu yake.
Kadi ya zamani ilikuwa imefifia pembeni. Admission letter ya Hamisi ilikuwa bado mpya.
Zilikaa pamoja chini ya mwanga wa tailoring shop: kadi mbili, familia moja, maamuzi mawili yaliyofanywa kwa taarifa tofauti.
<!-- S2_LOCK -->
---