Wiki kadhaa baadaye, Hamisi aliamka kabla alarm yake haijalia.
Kwa muda mfupi alibaki kitandani akisikia hostel corridor ikianza kuamka: mlango ukifunguka upande mwingine, mtu akichemsha maji, slippers zikivutwa sakafuni, simu ikipiga alarm kwa sauti ya wimbo uliokatika. Hakukuwa na haraka ile ya zamani ya kuhesabu dakika za minibus. Hakukuwa na hofu ya kuamka na kugundua route imebadilika kwa mvua.
Alivaa, akachukua notebook na safety glasses, kisha akaangalia sticker ndogo iliyokuwa kwenye mlango wa cupboard. Juu yake alikuwa ameandika review date ya hostel. Tarehe haikuwa imefika bado, lakini ilikuwa pale. Alijua ni nani wa kuuliza. Alijua status gani ingeangaliwa. Alijua nini kingetokea kama criteria hazingetimia.
Hiyo haikuwa security kamili.
Lakini ilikuwa tofauti kabisa na `processing` isiyo na mwisho.
Lab ilianza saa mbili. Hamisi alifika kabla lecturer assistant hajafungua cabinet ya tools. Kelvin alikuwa tayari ndani, jambo lililomshangaza.
“Umerudi?” Hamisi akauliza.
Kelvin akasema, “Kwa sasa.”
“Familia?”
“Bado hatukopi. Nimepata day-student arrangement na uncle wangu amenipa room karibu na route moja. Tutareview mwisho wa mwezi.”
Hamisi akatabasamu. “Review date.”
Kelvin akamnyooshea kidole. “Usianze.”
Walifanya practical ya fault tracing. Lecturer aliwapa circuit board yenye intermittent failure na akawaambia wasibahatishe component. Hamisi alitumia tester hatua kwa hatua. Voltage, continuity, load. Kila reading ilikuwa fact ndogo inayopunguza ukungu.
Alipogundua connector iliyolegea, alifikiria workshop ya Juma. Kwa miaka alikuwa ameona baba yake akifanya diagnosis hivyo hivyo: usibadilishe part kwa sababu tu una hofu; pima kwanza.
Baada ya lab, Hamisi alienda work-study kwenye store. Alikuwa na shift mbili tu kwa wiki. Pesa haikuwa nyingi, lakini ziliingia bila kula practical. Aliscan boxes za gloves, fuses, leads na switches. Supervisor alimpa sheet ya inventory discrepancy.
“Usikadirie,” alimwambia. “Count.”
Hamisi akacheka peke yake.
Jioni, notice mpya ilibandikwa kwenye student support board. CUUM ilikuwa imechapisha provisional-aid calendar: tarehe za status verification, review windows, hostel coordination dates na route ya appeal. Hakuna sehemu iliyosema aid payment imehakikishwa. Hakuna sehemu iliyosema bed itahifadhiwa milele.
Lakini kila hatua ilikuwa na next update date.
Neema alisimama karibu naye na kupiga picha.
“Hii ndiyo karatasi yetu?” aliuliza.
Hamisi akasema, “Si yetu. Ni yao sasa.”
“Unajisikia kama activist?”
“Hapana.”
“Good. Ningekuchoka.”
Wakacheka.
Hamisi hakutaka kuwa campaigner wa kudumu. Alitaka kusoma. Alitaka kumaliza course, kufanya kazi, kusaidia workshop bila kuifanya maisha yake yote kuwa kesi ya deadlines. System ilikuwa imebadilisha kipande kidogo kwa sababu watu walionyesha mismatch kwa ushahidi. Hiyo ilitosha kwa sasa.
Mwisho wa wiki alirudi nyumbani.
Amina alikuwa ameshaweka daftari mezani. Juma alifika kutoka workshop akiwa na receipt mpya ya supplier. Halima alikuja na brochure ya short course yake pamoja na quotation ya materials.
Juma aliweka receipt mbele yao bila mtu kumuuliza.
“Balance ya Kondo,” alisema.
Hamisi aliangalia kiasi.
“Imepungua.”
“Ndiyo. Fleet client mmoja amerudi baada ya cable mpya.”
“Meter?”
“Inafanya kazi.”
Juma aliongea kwa kawaida, lakini Hamisi alijua hiyo ilikuwa moment kubwa. Wiki chache zilizopita receipt kama hii ingeenda ndani ya manual au mfuko wa overalls. Sasa ilikuwa mezani kabla chai haijamwagwa.
Amina akaandika balance.
Halima akasukuma brochure yake mbele.
“Course inaanza mwezi ujao. Deposit hii. Materials hizi. Nimehesabu mapato yangu ya tailoring na kiasi ninachoweza kutoa bila kuharibu rent ya shop.”
Juma akasema, “Na gap?”
Halima akataja.
Hamisi akamwangalia dada yake. Hakukuwa na aibu kwenye sauti yake. Hakukuwa na ombi la huruma. Kulikuwa na plan.
Amina akaandika line: HALIMA — SHORT COURSE.
“Debt ceiling?” aliuliza.
Halima akasema, “Hii ndiyo maximum yangu. Zaidi ya hapo na-defer intake moja.”
Juma hakusema, “Tutatafuta.” Hakusema, “Usijali.”
Akauliza, “Deadline ya deposit?”
Halima akaonyesha tarehe.
“Good.”
Hamisi aliona student ID ile ya zamani kwenye wallet ya Halima alipotoa receipt. Ilikuwa bado imefifia. Lakini sasa haikuwa ushahidi wa kitu kilichovunjika tu. Ilikuwa reference ya rule mpya.
Amina akageukia Hamisi. “Aid balance?”
Hamisi akafungua portal. Payment ya kwanza ilikuwa imeingia. Sehemu nyingine ilikuwa na next scheduled update. Hostel review ilikuwa baada ya hapo.
“Gap yangu bado ipo,” alisema.
“Work-study?”
Akaandika mapato ya mwezi.
“Transport?”
“Imeshuka sana tangu hostel.”
“Food?”
Akaongeza.
Juma akasema, “Hii table inafanya mtu aogope.”
Amina akajibu, “Ukiona mapema, unaogopa kwa matumizi.”
Halima akasema, “Ukiona mwisho, unaogopa kwa maafa.”
Juma akainua mikono. “Sawa, accountants.”
Walicheka.
Baadaye Hamisi na Juma walitembea mpaka workshop. Soko lilikuwa linafungwa. Juma aliwasha taa, akachukua diagnostic meter na kuiweka kwenye bench.
“Nilipoweka hii kama security,” alisema, “nilifikiri ninakuwa baba mzuri.”
Hamisi hakujibu haraka.
“Nilifikiri nikikwambia ningekuwa nakupunguzia moyo.”
“Ulinipunguzia information.”
Juma akatikisa kichwa. “Najua sasa.”
Hamisi akauliza, “Ungeamua tofauti?”
Juma alifikiria. “Labda ningechukua credit bado. Lakini ningewaambia. Na tungeweka ceiling.”
Hamisi akasema, “Hiyo ndiyo tofauti.”
Juma akamwangalia. “Na wewe? Utafanya nini ukipata mtoto ambaye anataka kitu kikubwa?”
Hamisi akacheka. “Sijafika huko.”
“Jibu.”
“Nitamwonyesha namba.”
“Hatakuchukia?”
“Labda.”
“Basi?”
“Afadhali anichukie kwa ukweli kuliko ajipunguze kwa siri.”
Juma alitabasamu, kisha akazima taa ya workshop.
Jumatatu Hamisi alirudi campus. Hakuna sherehe iliyokuwa ikimsubiri. Portal haikusema matatizo yote yamekwisha. Hostel pilot bado ilikuwa pilot. Aid bado ilitoka kwa batches. Kelvin bado hakuwa na uhakika wa semester nzima. Wanafunzi wengine hawakuwa na verified status na walikuwa kwenye appeal route.
Lakini portal ilikuwa na kitu ambacho siku ya kwanza hakikuwepo.
Next update date.
Hamisi aliifungua akiwa amekaa nje ya lab. Tarehe ilikuwa wiki mbili mbele.
Hakui-refresh tena.
Akaifungua notebook yake, ile iliyokuwa imeanza na list ya gharama za mwezi wa kwanza. Kurasa za mwanzo zilikuwa na duara, mishale, maneno `processing`, `hostel`, `supplier`, `night shift`. Kurasa za baadaye zilikuwa na review dates, ceilings, payment amounts na contact names.
Aliandika tarehe ya update kwenye mstari mpya.
Chini yake akaacha nafasi moja.
Kisha akaandika sentensi ambayo hakutaka iwe slogan ya chuo wala sheria ya kila familia. Ilikuwa rule yake mwenyewe, iliyotoka kwenye workshop, hostel, night shift, receipt ya baba yake na ID ya dada yake.
**“Ahadi haijawa pesa mpaka iwe na kiasi, tarehe na mtu wa kuuliza.”**