Rehema alifika chumba cha nyuma cha nyumba ya Mtoni akiwa na sanduku la mbao. Neema aliingia kupitia mlango wa muda ambao Kato alikuwa ameufungua kwa dakika kumi. Mosi alisimama kando ya meza, akisema kila kitu lazima kifanyike mbele yake. Fundi aliyekuwa amebeba vifaa alitoa kufuli jipya, kisha akafungua sanduku lile.
Ndani kulikuwa na kufuli la zamani, ufunguo mdogo na daftari la dawa. Neema akamwangalia Mosi. “Ulisema ulilibadilisha kwa usalama.”
“Lilikuwa limeharibika.”
“Lakini uliliweka.”
“Kwa sababu vitu vya Mama havitupwi.”
Rehema alifungua daftari la dawa. Tarehe zake ziliingiliana na malipo ya matengenezo. Neema alipanga kurasa kwenye meza, Mosi akakaa kinyume chake. Kato alibaki mlangoni, hakutaka tena kuonekana kama anachagua upande.
“Hii ni gharama ya kliniki,” Mosi alisema, akionyesha alama yake.
“Na hii ni yangu,” Neema akasema, akiweka risiti za nyumba.
“Nilikulipa baada ya wewe kutuma.”
“Sikusema hukulipa.”
“Uso wako unasema.”
Neema aliuondoa mstari aliokuwa ameandika “Mosi hakulipa”. Badala yake aliandika “malipo ya Mosi — thibitisha tarehe”. Mosi aliona.
“Kwa nini umefuta?”
“Kwa sababu nilikosea.”
Rehema akafungua kisanduku kidogo kilichokuwa ndani ya sanduku la kufuli. Ufunguo mdogo uliingia ndani yake, ukafungua karatasi iliyokunjwa. Mama Asha alikuwa ameandika orodha ya watu waliokuwa wakimsaidia: Neema, Mosi, Rehema, na mtu wa kliniki. Hakuna aliyekuwa na jina la “mwenye kila kitu.”
Mosi akatabasamu kwa uchungu. “Mama alikuwa akifanya orodha hata ya chai.”
“Aliogopa kusahau,” Neema alisema.
“Aliniomba nisifungwe nje. Sikuona namna nyingine ya kuweka nyumba salama.”
“Ulifunga mlango kabla hata ya kuzungumza nami.”
“Kwa sababu nilisikia ukoo ukisema utauza duka.”
Neema akageuka. “Nani alisema?”
Mosi hakutaja jina. Alisema deni la duka lilikuwa limefika kwa mtu aliyekuwa akidai pesa kila wiki. Ikiwa nyumba ingeonekana wazi, alihofia mtu huyo angechukua duka au kuwafukuza. Kufuli lilikuwa hofu iliyogeuzwa kuwa mamlaka.
Kato aliona ufunguo mdogo. “Huo ni wa nini?”
Mosi akajibu, “Chumba cha duka. Mama alihifadhi cashbox humo.”
“Bado iko?”
“Sijafungua.”
Neema alihisi jaribu la kuomba ufunguo mara moja. Badala yake, aliandika kwenye daftari: “chumba cha duka — kufungua mbele ya wote.” Uamuzi huo ulimkasirisha, lakini ulizuia ushahidi kuonekana kama aliuiba.
Rehema akasema Mosi alikuwa amemlipa kodi mara mbili wakati Neema alipokuwa akituma pesa za dawa. Neema akamshukuru kwa kusema. “Sitamfanya mtu mmoja aonekane amebeba kila kitu.”
Mosi alimtazama. “Hilo ndilo linalokufanya uwe hatari. Unaweza kunipunguza kwa ukweli na bado ukaonekana mwema.”
“Sikutafuta kuonekana mwema. Nilitafuta nisipotoshe.”
Fundi alionyesha kufuli la zamani. Ndani ya tundu la chini kulikuwa na ufunguo mwingine mdogo ambao ulianguka baada ya kubanwa. Neema aliupokea kwa kitambaa. Mosi hakujua ulikuwepo.
Kato akapiga simu kwa Pendo, fundi wa milango, kuuliza kama kuna sanduku lingine lenye mfumo huo. Pendo akasema ufunguo mdogo ulikuwa wa kawaida kwa cashbox za zamani, lakini hangejua sanduku bila kuiona.
Mosi alipokaa tena, sauti yake ilipungua. “Nilimwambia Mama tusimpe Neema funguo zote mpaka deni liishe.”
Neema akainua macho. “Deni la nani?”
“La duka. Nilidhani ukijua utataka kuuza kila kitu.”
“Na Mama alisema?”
“Alisema utazungumza nami. Hakusema lini.”
Mosi akakubali kwamba alilipa sehemu ya rehani, sehemu ya kliniki na gharama ya kufuli. Neema aliandika kila kitu, kisha akavuka neno “ameiba kila kitu” kwenye karatasi yake ya zamani.
Mosi akamwangalia mstari huo. “Usinifanye malaika kwa sababu umefuta tusi.”
“Sitakufanya. Nitaandika hofu yako pamoja na makosa yako.”
Kabla ya kuondoka, Neema aliinua kufuli la zamani. Ndani yake kulikuwa na ufunguo mdogo wa chumba cha duka, uliokuwa umepotea kutoka kwenye mfumo wa funguo. Mosi alifungua kiganja, lakini Neema hakumrudishia. “Kesho tutaifungua wote,” alisema.
Mosi hakupinga. Kwa mara ya kwanza, mlango wa nyumba haukuwa ukitumiwa kumfukuza mtu; ulikuwa umebeba kitu kilichohitaji watu watatu kukiona. Mosi alitoa daftari la dawa nje ya sanduku na kulifungua kwa ukurasa ambao ulikuwa umejaa alama za penseli. Alisema Mama Asha alikuwa akimwomba amnunulie dawa kwa mkopo wakati duka halikuwa na pesa. Neema akamuuliza kwa nini hakuwahi kumtaja. Mosi akasema alitaka kulinda heshima yake mbele ya binti yake.
“Heshima haipaswi kufuta kumbukumbu,” Neema alisema.
“Na kumbukumbu zako zimenifanya nionekane sifanyi chochote.”
Rehema aliingilia. “Wote wawili mnafanya jambo la hatari: mnaweka malipo mbele ya nia.”
Neema alitaka kupinga, lakini akafungua ukurasa wa nyuma. Mama alikuwa ameandika kwamba Neema alilipa vifaa vya paa, Mosi alilipa safari za kliniki, na hakuna aliyepaswa kutumia risiti kumdhalilisha mwingine. Mosi aliusoma mstari huo na kukaa kimya. Kato akasema, “Mama alikuwa anajua mtabishana.”
Fundi Pendo aliuliza kama angetengeneza kufuli la zamani au kulihifadhi. Mosi akasema lihifadhiwe. Neema akakubali. Vitu vya zamani vingekuwa ushahidi wa muda, si sababu ya kuendelea kufunga mtu nje.
Baada ya hesabu, Neema aliweka karatasi zote katika mafungu matatu: matengenezo, kliniki, na duka. Aliandika chini ya kila fungu mtu aliyelipa na kile ambacho hakikujulikana. Mosi aliona deni lake la duka likiwa wazi, lakini Neema hakulitumia kumdhalilisha. Mosi akasema, “Kama utaandika kila deni, utajikuta umechoka kabla ya kupata nyumba.”
Neema akajibu, “Ndio maana tutagawana kazi.”
Kato akachukua kalamu na kuandika tarehe ya kufungua sanduku. Huo ukawa mpango wao wa kwanza uliokuwa na majina matatu. Fundi Pendo akafunga vifaa vyake bila kugusa ufunguo uliopatikana. Neema akafunga bahasha yake kwa utepe na kuweka tarehe ya ukaguzi mpya. Kato akafunga dirisha la chumba cha nyuma kwa tahadhari. Mosi alibaki akiiangalia kufuli kwa muda mrefu. Neema akaandika namba ya ufunguo kwenye ukurasa. Karatasi zilibaki mezani. Tarehe mpya iliandikwa.
Ndani ya kufuli la zamani kulikuwa na ufunguo mdogo wa chumba cha duka.
---