Karakana ya Pendo ilikuwa nyuma ya soko, mahali ambapo milango ya zamani, bawaba na nondo ziliegemezwa kwenye ukuta. Neema alifika na Kato, akiwa amebeba kufuli la zamani. Mosi alizungumza kwa simu kutoka nyumbani kwa sababu hakutaka watu waone akisaidia kubadilisha mfumo aliouanzisha.
Pendo alifungua kufuli jipya na kuonyesha tofauti yake. “Hili ni la mtu mmoja. Hili la muda lina funguo mbili, lakini pia lina daftari la kuingia.”
“Daftari haliwezi kuzuia mwizi,” Kato alisema.
“Lakini linaweza kuzuia mtu mmoja kujifanya mlango ni wake.”
Neema alihitaji mfumo ambao Mosi angeweza kuutumia bila kufungiwa nje, na ambao yeye angeweza kuingia bila kuomba ruhusa kila mara. Pendo alipima bolt, akasema mlango uliharibika kwa sababu watu walikuwa wakisukuma upande mmoja. Kato akacheka kidogo.
“Hata mlango umechoka na sisi.”
Neema akasema, “Tutaupa kazi mpya.”
Pendo alileta latch yenye funguo mbili na alama tofauti. Funguo zingepewa Mosi na Neema, lakini Kato angehifadhi nakala ya tatu ndani ya bahasha ya makubaliano. Neema aliuliza kama hilo lingemruhusu mtu kufuta mwingine. Pendo akasema latch inaweza kufungua, lakini haki ya kuingia ingetegemea sheria yao.
Mosi akapiga simu. “Usibadilishe kitu bila mimi.”
Neema akamweka kwenye spika. “Ndiyo maana tumeweka maelezo yote.”
“Unataka mlango wangu uwe wa kila mtu.”
“Nataka usiwe wa mtu mmoja tu.”
Mosi akanyamaza. Kato akamwambia Pendo kwamba aliwahi kuingia siku ya mazishi na kuona sanduku la Mama. “Nataka nijue kila funguo inakwenda wapi.”
Pendo aliondoa bolt ya zamani. Chini yake kulikuwa na shimo lililojazwa karatasi, kama mtu alitaka kuzuia picha ya ndani isionekane. Neema alichukua kipande hicho bila kukifungua.
“Hiki kilikuwa nini?”
Pendo akakitazama. “Huenda mtu aliweka alama ya fundi. Huenda ni karatasi ya kawaida.”
Neema alikihifadhi. Hakugeuza kila kitu kuwa siri.
Gharama ya latch ilikuwa zaidi ya Neema alivyotaka. Mosi alikataa kulipa kabla ya kuona anachopata. Neema akasema angelipa nusu na atarekodi deni la nusu nyingine. Kato akatoa pesa ndogo alizokuwa amepata kwenye safari, lakini Neema akamzuia.
“Usilipe kwa sababu unajisikia una deni.”
“Nataka mfumo uwe wa wote.”
“Basi utasaidia kuandika, si kubeba kila gharama.”
Pendo alitengeneza latch kwenye kipande cha chuma, kisha akafunga mlango mara kadhaa. Funguo mbili zilifanya kazi. Kato akapendekeza daftari la matumizi liwekwe karibu na mlango na kila aliyeingia aandike tarehe, muda na sababu fupi. Mosi aliona hilo kama upelelezi.
“Nikitoka kununua mkate, niandike?”
“Ukiingia kwenye nyumba iliyogombaniwa, ndiyo,” Neema akasema.
“Hata wewe?”
“Hasa mimi.”
Mosi akakubali kwa sharti kwamba daftari lisingeonyesha kila mtu aliyekuja kuomboleza. Neema akatenganisha matumizi ya kawaida na wageni wa mazishi. Mipaka ilikuwa ikianza kuwa lugha yao mpya.
Waliporudi Mtoni, Pendo alifunga latch. Neema akampa Mosi ufunguo wa kwanza, yeye akachukua wa pili. Kato aliweka nakala kwenye bahasha yenye tarehe. Mosi alijaribu mlango mara mbili na ukafunguka kutoka ndani na nje.
“Hii haitabadilisha hati,” alisema.
“Hapana,” Neema akajibu. “Itabadilisha jinsi tunavyomzuia mtu.”
Ndani ya chumba cha nyuma, walifungua bahasha ya funguo za zamani. Ufunguo wa pili uliokuwa umeandikwa kwenye picha haukuwepo. Mosi alikumbuka kuwa Mama alikuwa ameuweka pamoja na karatasi ya duka. Kato akasema hakuuona kwenye sanduku.
Neema alitaka kumwomba Mosi afungue cashbox, lakini akakumbuka walikuwa wamepanga kufanya hivyo mbele ya wote. Aliandika: “ufunguo wa pili haupo.”
Mosi akamuuliza kama anamshuku. “Ninakumbuka tu kisichokuwapo.”
Pendo aliondoka baada ya kuwaonyesha jinsi ya kutengeneza latch ikiwa bolt italegea. Neema alibaki kwenye mlango na kuhisi tofauti ndogo: kwa mara ya kwanza, Mosi alikuwa amesimama ndani na yeye nje, lakini hakuna aliyefunga bolt kwa hasira. Kato alifungua daftari la kuingia na kuandika tarehe ya kwanza.
“Mlango si silaha tena,” alisema.
Neema akamwangalia. “Ni kwa muda tu.”
Kato akakubali. Juu ya daftari, aliandika jina la kila funguo na mtu aliyekuwa nayo. Chini ya ukurasa huo, kulikuwa na nafasi tupu ya ufunguo ambao haukuonekana. Neema alijua uchunguzi ulikuwa umefika mwisho wa kwanza: sasa walihitaji kuunganisha nia ya Mama Asha na mpangilio wa vyumba, bila kurudi kwenye mabishano yale yale ya kufuli. Pendo alionyesha jinsi ya kufungua latch ikiwa funguo zote mbili ziko ndani. Kato akaandika hatua hizo kwenye ukurasa wa kwanza wa daftari, kisha akamwomba Mosi asaini kwamba amezisoma. Mosi alikataa kwanza, akisema kusoma maelekezo hakumaanishi amekubali umiliki wa Neema. Neema akasema, “Sahihi hii ni ya usalama, si hati.” Mosi akatia alama.
Uamuzi huo uliwapa nafasi ya kuzungumza bila kurudia mashtaka. Mosi alieleza kwamba alihofia mtu wa deni angeingia usiku. Neema akasema mfumo wa funguo mbili ungemsaidia kwa sababu mtu yeyote anayeingia angeonekana kwenye daftari. Kato akaongeza kwamba kamera haikuwa lazima; uwazi wa watu waliokuwa na funguo ungekuwa wa kwanza.
Walipofika ndani, Rehema aliwaita akiwa na habari kwamba mpangaji mmoja alikuwa ameona mtu akizunguka duka usiku. Neema hakumwambia amfuate. Aliandika tarehe na kumuomba Rehema asimkaribishe tena bila Mosi au Kato kuwepo. Hatua hiyo ilizuia mlango wa muda kuwa mwaliko wa uchunguzi mpya. Usiku huo, Neema alitayarisha orodha ya mambo yaliyokuwa yamebadilika: Mosi hakuwa tena na ufunguo pekee, Kato alikuwa ameshaanza kuandika, na daftari la kuingia lilikuwa na ukurasa wa kwanza wenye tarehe. Alijua ulinzi wa mlango usingeweza kutatua hati, deni, au sauti ya Mama. Lakini bila mlango usio na silaha, kila hatua iliyofuata ingekuwa tishio la kufungiwa nje tena. Alihifadhi nakala ya ufunguo pamoja na daftari, kisha akatuma ujumbe mfupi kwa Mosi kwamba kesho watatembea njia ya Mama hadi kliniki.
Ufunguo wa pili uliokuwa kwenye bahasha haukuwepo.
---