Taa ya manjano ya duka la `Nuru Print & Stationery` ilikuwa ikimulika mtaani Bandari Kaskazini wakati Salma Nuru na mumewe Musa walipokuwa wakikamilisha maandalizi ya usiku. Mitaa ya mji mkuu wa wilaya ilikuwa yenye msongamano mkubwa wa magari ya abiria, baiskeli za mizigo na wafanya biashara ndogo ndogo waliokuwa wakifunga maduka yao. Salma, mwenye umri wa miaka ishirini na tisa, alikuwa kwenye miezi yake ya mwisho ya ujauzito wa mtoto wao wa kwanza. Kila hatua aliyochukua ilikuwa na umakini mkubwa; alibeba bahasha ya plastiki ya kijani kibichi yenye kadi zake zote za kliniki, risiti za vipimo vya afya, na akiba rasmi ya fedha taslimu waliyoiweka kando kwa miezi mitano mfululizo.
Musa, fundi wa majokofu ya viwandani na mfanyabiashara wa mikataba midogo, alikuwa akijaribu kurekebisha matatizo ya usafiri wa usiku. Wakiwa wamepanga kwenda Hospitali ya Mkoa wa Bahari (HMB), waliamini kabisa kuwa hospitali hiyo kuu ya umma ndiyo sehemu salama zaidi na iliyojiandaa kwa kila dharura. Salma alikuwa akifuata mfumo rasmi tangu mwanzo wa ujauzito: hakutaka njia za mkato zifuatwe, hakutaka kutegemea siri za kifamilia au ahadi za mdomo tu, na alitaka kila hatua iandikwe kwenye nyaraka za wazi za matibabu.
Hata hivyo, mabadiliko ya maumivu ya tumbo na uchungu unaoanza taratibu yalimfanya Musa apige simu kwa marafiki na watoa huduma za teksi ili kuhakikisha usafiri haukwami. Gari la kukodi la Juma lilithibitishwa kuwa njiani, lakini wasiwasi wa ndani ulianza kujenga mawimbi madogo ya hofu. Salma alisimama karibu na meza kuu ya duka, akigusa ukuta wa mbao na kuvuta pumzi zake kwa umakini ili kutuliza mwili wake wakati uchungu ulipojirudia kila baada ya muda mfupi.
Taarifa za kwanza zilianza kuingia kwa njia ya uvumi wa mtaani wakati Auntie Hawa, dada mkubwa wa mama yake Salma, alipowatumia ujumbe wa sauti kupitia simu akidai kuna mkwamo mkubwa wa wafanyakazi hospitalini. Musa na Salma walipuuza uvumi huo mwanzoni kwa sababu mahudhurio ya kliniki ya siku iliyopita yalionyesha huduma zote zilikuwa za kawaida kabisa na hakukuwa na tangazo rasmi lililowekwa mlangoni au kwenye vyombo vya habari vya eneo hilo.
Salma aliamua kupiga simu moja kwa moja Hospitali ya Mkoa wa Bahari ili kuthibitisha ukweli kabla hawajaondoka nyumbani na kuingia barabarani usiku mnene. Alichukua simu na kupiga namba rasmi ya mapokezi kuu. Mstari wa mawasiliano uliendelea kuita bila kupokelewa na mhudumu yeyote. Wakati huo huo, maumivu ya uchungu yaliongezeka nguvu, na Salma aligundua kuwa muda wa kusubiri ulikuwa umeisha.
Katika mazingira ya kijamii na kiuchumi ya Bandari Kaskazini, kila familia inategemea nidhamu ya upangaji wa bajeti ili kukabiliana na dharura za afya. Musa alipitia madaftari yake ya fedha na kuthibitisha kuwa akiba yao ya dharura ilikuwa imewekwa kando bila kuguswa. Wote wawili walijiamini kuwa maandalizi yao ya kifedha na ya nyaraka yangekuwa ngome imara ya kuwalinda dhidi ya changamoto zozote zitakazojitokeza usiku huo.
Wakiwa njiani kuelekea HMB, usiku ulikuwa umeingia na barabara zilianza kuwa tupu. Salma aliketi kwenye kiti cha nyuma cha gari la Juma huku Musa akimshika mkono kutoa faraja. Mawazo ya Salma yalikuwa yakirudi kwenye nyaraka zilizomo ndani ya bahasha ya kijani: kadi ya kliniki yenye vipimo vyote na barua ya daktari iliyomhakikishia kuwa kila kitu kilikuwa sawa. Hakukuwa na ishara yoyote kuwa hospitali kuu ya mkoa ingeweza kukabiliwa na mkwamo wa wahudumu.
Gari lilipokaribia geti kuu la HMB, taa za nje zilikuwa zikiwaka kama kawaida, lakini hakukuwa na harakati zamagari au watu kama ilivyozoeleka. Mlinzi wa getini alifungua lango bila kuuliza maswali mengi, lakini alionekana kuwa na uso wa uchovu na wasiwasi. Musa alishuka garini kwa haraka ili kumsaidia Salma kuingia ndani ya jengo la mapokezi ya dharura.
Korido kuu za hospitali zilikuwa na mwanga mweupe wa taa za fluorescent, lakini kimya kizito kilitanda kila mahali. Hakukuwa na wauguzi au madaktari waliokuwa wakitembea kwa haraka. Salma na Musa walitembea taratibu kuelekea wodi ya uzazi, hatua zao zikitoa sauti ya mwangwi kwenye kuta ndefu za simenti zilizopakwa rangi ya kijani.
Walipofika mlangoni mwa wodi ya uzazi, walikuta mlango ukiwa wazi kabisa lakini viti vya wauguzi vikiwa tupu. Hakukuwa na tangazo lolote lililowekwa mlangoni kueleza mabadiliko ya zamu au ukosefu wa huduma. Salma alisimama katikati ya korido, akitazama viti vilivyotawanyika na milango ya vyumba vilivyo wazi bila mhudumu hata mmoja wa kuwapokea.
Musa alipiga hatua mbele na kuita kwa sauti ya juu kutafuta msaada, lakini sauti yake ilirejea tu kama mwangwi usio na jibu kutoka ndani ya jengo. Salma aligusa mkono wa mumewe huku hofu ndogo na maswali mengi yakianza kuingia akilini mwake. Mfumo waliotegemea kwa miezi tisa ulikuwa umeacha pengo kubwa la taarifa na uwajibikaji usiku huo wa dharura.
Salma alitazama kuta za korido hiyo ndefu na kuvuta pumzi ndefu ya uchungu uliokuwa ukiendelea kuongezeka kwa kasi. Kila kumbukumbu ya usiku huo ilibaki wazi akilini mwake: risiti za matibabu, kadi za usajili na juhudi za kila mtu aliyefanya kazi kuhakikisha haki na heshima za wagonjwa zinalindwa bila kupoteza mwelekeo.
Mwisho wa siku, ilikuwa wazi kuwa mabadiliko ya kweli katika huduma za afya za umma hayahitaji miujiza au ahadi za maneno tu, bali yanahitaji mfumo thabiti wenye uwazi, uwajibikaji na mawasiliano ya kweli yanayowafikia wananchi wote kabla hawajafika mlangoni mwa wodi za hospitali.
facility ya kwanza kwenye list imeandikwa kwa kalamu pembeni: 'capacity uncertain'.
---