Bango la **FOR SALE** lilikuwa limefungwa kwenye mlango wa Nyumba ya Taa kwa waya mpya wa chuma, kana kwamba mtu alikuwa na haraka ya kuifanya familia isahau kuwa jengo hilo bado lilikuwa na watu ndani.
Amina Dato alisimama chini ya kivuli cha roshani na kulisoma mara mbili. Chini yake, duka la Zulekha lilikuwa wazi; vitambaa vya kanga vilining'inia mlangoni na upepo wa chumvi kutoka baharini ukivipiga taratibu. Juu, mtoto alikimbia kwenye korido ya wapangaji. Sauti ya kijiko kwenye kikombe ilisikika kutoka ndani ya moja ya vyumba.
Nyumba haikuwa tupu. Haikuwa hata kimya. Lakini tayari mtu alikuwa ameiweka sokoni.
“Umefika.”
Amina aligeuka. Mama yake, Mariam, alikuwa amesimama kwenye ua, ameshika funguo na leso nyeupe mkononi. Alikuwa amepungua tangu mazishi ya Saada wiki moja iliyopita. Amina alitaka kumuuliza kama amelala, kama anakula, kama maumivu ya magoti yamerudi. Badala yake alisema, “Bango limewekwa lini?”
Mariam alitazama upande mwingine. “Salim alisema ni lazima tuanze mapema.”
“Warithi wamekaa?”
“Tutakaa sasa.”
Huo ndio ulikuwa Mombasa aliouacha miaka saba iliyopita: maamuzi yalifanyika kwanza, kikao kilifuatia baadaye ili kuyaombea baraka.
Ndani ya chumba cha mbele, Salim Dato alikuwa tayari amepanga makaratasi katika mafungu matatu. Hamza, mwanawe, aliketi karibu na dirisha akichezea simu. Salim alinyanyuka na kumkumbatia Amina kwa mkono mmoja.
“Karibu nyumbani, binti wa Nairobi.”
“Karibu pia,” Amina alisema, hakijui kwa nini alijibu hivyo.
Salim alicheka. “Bado una ulimi ule ule.”
Mezani kulikuwa na valuation ya jengo, orodha ya madeni, na rasimu ya makubaliano ya kuuza kwa Bahari Crown Developments. Amina alitoa daftari lake la hesabu, kalamu nyeusi na calculator ndogo. Alikuwa amekuja kama mkaguzi wa mirathi, si kama mpwa wa mtu. Huo ndio mpaka pekee aliouamini.
Salim alisukuma karatasi moja kwake. “Hii ndiyo summary. Deni limefika milioni kumi na nane na nusu. Mapato ya nyumba hayatoshi. Mnunuzi yuko tayari kulipa vizuri, lakini hatasubiri zaidi ya wiki mbili.”
Amina hakugusa kalamu ya kusaini iliyowekwa juu ya karatasi. Aliangalia safu ya mapato ya maduka, kisha ada za usimamizi, kisha gharama za matengenezo.
“Maduka manne chini?”
“Ndiyo.”
“Vyumba juu?”
“Nane.”
“Occupancy?”
“Karibu yote.”
Amina alinyanyua macho. “Halafu mapato ya mwaka ni haya?”
Hamza akaingilia. “Kodi si kubwa sana hapa.”
“Siulizi kama ni kubwa. Nauliza kama namba zinaelewana.”
Salim aliegemea kiti. “Amina, hii si audit ya kampuni ya Nairobi. Ni mali ya familia. Tunahitaji uamuzi, si thesis.”
Amina akavuta valuation karibu. Thamani ya maduka peke yake, hata kwa makadirio ya tahadhari, ilifanya deni hilo lionekane kama tatizo linaloweza kupangwa, si moto unaohitaji kuuza nyumba kwa siku kumi na nne. Lakini kilichomkera zaidi kilikuwa mstari mmoja: **Management and emergency repair fees — KSh 4.8 million**.
“Emergency gani?” aliuliza.
“Paa, mabomba, umeme, ukuta wa nyuma. Nyumba ya zamani inakula pesa.”
“Na invoices?”
“Ziko.”
“Statements za benki?”
Salim akapumua kwa nguvu. “Utakaa hapa hadi usiku kwa sababu ya statements?”
“Miaka mitatu inatosha kuanza.”
Mariam alijisogeza. “Amina, si lazima hii iwe kama zamani.”
Maneno hayo yalifanya ukuta wa miaka saba urudi mara moja. Zamani: Amina akiwa na miaka ishirini na nne, akisema biashara ya familia haipaswi kulipia madeni ya Salim bila rekodi. Mariam akimkatiza mbele ya watu, akimwambia aache kumdhalilisha mjomba wake. Saada akiwa kimya, macho yake yakifuata kila mtu.
Amina aliweka kalamu chini.
“Mama, si mimi niliyeliita jambo la zamani. Wewe ndiye umelitaja.”
Mariam aliuma mdomo.
Salim akasogeza karatasi ya mauzo tena. “Sikiliza. Saini hapa kwamba umeona hesabu ya awali. Si kwamba umekubali kila senti. Tutamaliza mambo mengine baadaye.”
Amina akasoma kifungu hicho. Hakikuwa uthibitisho wa kuona tu. Kilisema tathmini ya madeni na mapato ilikuwa “substantially accurate” na ingeweza kutumiwa kuendeleza mauzo.
Akasukuma karatasi kurudi kwake.
“Saini yangu haipo.”
Salim alikaza taya. “Unataka nini hasa?”
“Statement za miaka mitatu. Mikataba ya wapangaji. Ledger ya kodi. Invoices za matengenezo. Na minute za kikao cha warithi kilichoidhinisha kuuza.”
“Huna muda wa kufanya hiyo yote.”
“Basi mnunuzi asubiri.”
“Mnunuzi hatasubiri.”
“Hilo si tatizo la saini yangu.”
Kwa sekunde kadhaa, hakuna aliyesema. Nje, muuzaji wa maji alipita akipiga honi ndogo. Hamza aliweka simu mezani.
“Baba, labda tumpe zile statement,” alisema kwa sauti iliyokuwa ndogo kuliko kawaida.
Salim alimwangalia. “Wewe kaa nje ya hili.”
Amina aliona kitu hapo—si ushahidi, si bado. Lakini Hamza hakushangaa aliposikia ombi la statements. Alikuwa anaogopa majibu ya baba yake, si ombi lenyewe.
Amina akafungua simu yake, akafuta tiketi ya ndege ya jioni kwenda Nairobi. Ada ya cancellation ilikata karibu nusu ya thamani yake.
Mariam aliiona. “Utabaki?”
“Siku tatu.”
Salim alicheka bila furaha. “Siku tatu hazitabadilisha deni.”
“Huenda. Lakini zinaweza kubadilisha nani analidai.”
Amina alikusanya karatasi za nakala alizoruhusiwa kuchukua. Alipotoka chumbani, Zulekha Bakari alikuwa akifunga sehemu ya mbele ya duka lake. Mwanamke huyo alimwangalia mpaka Amina akakaribia.
“Bi Amina,” Zulekha alisema.
“Amina tu.”
Zulekha alitazama nyuma kuelekea dirisha la chumba cha Salim, kisha akaingiza mkono ndani ya apron yake na kutoa stakabadhi iliyokunjwa.
“Wanasema kodi zetu hazitoshi. Wanasema tumekuwa mzigo.”
Amina akachukua karatasi. Ilikuwa risiti ya miezi minne iliyopita, kiasi chake kikubwa kuliko namba iliyo kwenye ledger aliyokuwa amesoma ndani.
“Una nyingine?”
Zulekha akatabasamu, lakini haikuwa tabasamu la furaha.
“Nimekaa hapa miaka kumi na nane. Mimi hutupa karatasi za matangazo. Stakabadhi, sizitupi.”
Amina aliisogeza karibu na mwanga.
Zulekha akainama na kusema kwa sauti ndogo, “Kodi tuliyolipa si hiyo iliyo kwenye karatasi zenu.”
Amina hakujibu mara moja. Alifungua daftari lake, akaandika tarehe, kiasi na namba ya risiti.
Siku tatu zilikuwa zimeanza.