Mvua ilipiga madirisha marefu ya chumba cha rasilimali watu kana kwamba mtu alikuwa akirusha kokoto bila kuchoka. Amina Sefu aliingia akiwa ameshikilia kitambulisho chake cha kazi, na Bi Naliaka hakumsalimia kwa tabasamu lake la kawaida. Kiti kilicho mbele ya meza kilikuwa kimeachwa wazi. Juu yake kulikuwa na bahasha nyeupe, na juu ya bahasha hiyo kitambulisho cha Amina kilikuwa kimewekwa upande wa picha.
“Keti, Amina,” Bi Naliaka alisema.
Amina aliketi, lakini hakugusa bahasha. Alijua namna ofisi ilivyotumia vitu vidogo kutoa taarifa kubwa. Kitambulisho juu ya bahasha kilimaanisha kwamba leo hakuwa ameitwa kama mfanyakazi aliyekuja kusaini fomu. Alikuwa ameitwa kama mtu ambaye ufikiaji wake ulikuwa umefungwa kabla hajaulizwa swali.
Bi Naliaka akavuta karatasi ya kwanza. “Kwa muda wa uchunguzi wa ndani, umewekwa kwenye suspension yenye mshahara uliositishwa. Hii si hukumu ya mwisho.”
“Sababu?”
Mwanamke huyo akamtazama kwa muda mfupi, kisha akasoma mstari uliokuwa umeandikwa kwa herufi nzito. “Kampuni imepokea malalamiko ya matumizi mabaya na wizi wa fedha zilizokuwa chini ya usimamizi wa familia yako baada ya kifo cha baba yako. Malalamiko yamesainiwa na Mama Rahma Sefu na Juma Sefu.”
Jina la mama lilipogonga hewa, Amina alihisi kama mvua imeingia ndani ya chumba. Alijua Juma angeweza kusema chochote akiwa na deni shingoni, lakini hakutarajia kuona mkono wa Mama Rahma kwenye jalada la kampuni. Mama yake alikuwa akisaini risiti za mafuta na bidhaa za jikoni kwa uangalifu wa mtu anayehesabu sarafu mbili mara tatu kabla ya kuzitumia.
“Fedha gani?” Amina aliuliza.
“Malalamiko yanaeleza fedha za marehemu Mzee Sefu. Yanadai ulizitumia kwa manufaa binafsi ukitumia ujuzi na nafasi yako kazini.”
Amina aliangalia laptop yake iliyokuwa pembeni ya meza. Bi Naliaka aliivuta kwake na kuiweka ndani ya droo yenye kufuli. Kwenye skrini ya Amina kulikuwa na orodha ya zabuni tatu, majibu ya wauzaji na memo aliyokuwa ameamsha jana usiku. Kila ukurasa ulikuwa sehemu ya kazi yake, lakini sasa ulitengwa naye kana kwamba ulikuwa silaha iliyopatikana mfukoni mwake.
“Mkininyang’anya laptop, mnaweza kufuata utaratibu,” Amina alisema. “Lakini niambieni namba ya jalada na kila hati iliyotumika kunisimamisha.”
Bi Naliaka akamsukumia karatasi. “Hii ndiyo summary ya complaint. Jalada ni HR-WR-118. Attachment B imetajwa, lakini nakala hii ndiyo iliyofika kwetu.”
Amina akasoma ukurasa huo. Maneno yalikuwa mafupi, lakini yamepangwa ili yaonekane kama hitimisho lililotangulia uchunguzi: Amina alijua akaunti, Amina alikuwa mtoto aliyekuwa akisimamia mambo, Amina alikuwa amekataa kueleza fedha zilipo. Hakuna namba ya akaunti, hakuna tarehe ya uhamisho, hakuna risiti. Chini kulikuwa na saini mbili. Saini ya Mama Rahma ilitetemeka kidogo kuelekea mwisho; saini ya Juma ilikuwa kubwa, ikijaza nafasi kana kwamba aliogopa mtu asione jinsi sentensi yenyewe ilivyokuwa nyembamba.
“Nataka Attachment B yote,” Amina alisema.
“Umepewa summary iliyoidhinishwa kwa hatua hii.”
“Nataka kila ukurasa uliotumwa na mlalamikaji, pamoja na jalada la kupokea.”
Bi Naliaka akavuta pumzi. “Amina, unapaswa kuondoka kwenye mifumo ya kampuni kabla hatujamaliza mazungumzo.”
Mlango ukafunguka kidogo. Neema Kito, mfanyakazi wa kumbukumbu, alionekana akiwa na faili la kahawia mikononi. Alikuwa amekuja kuleta fomu ya makabidhiano, lakini macho yake yakatua kwenye ukurasa wa complaint. Neema hakusema chochote. Alipoona Amina anamwangalia, alitikisa kichwa kidogo kuelekea kwenye jalada la rasilimali watu, si kuelekea kwenye bahasha.
Amina hakumwomba msaada kwa sauti. Alijua ukimvuta mtu kwenye tuhuma bila kumlinda, unamfanya awe ushahidi wa pili wa kesi yako. Alisukuma karatasi ya suspension kwake.
“Sitaki kusaini kwamba nimekubali madai,” alisema. “Nitasaini kwamba nimepokea taarifa ya kusimamishwa na nimekabidhi vifaa.”
“Huo ni utofauti wa maneno tu,” Bi Naliaka akasema.
“Kwa mtu wa compliance, maneno ndiyo yanayotenganisha kumbukumbu na uvumi.”
Bi Naliaka alimtazama kwa ukali, lakini akampa fomu nyingine. Amina akaandika tarehe, saa na hali ya laptop. Akaomba nakala ya risiti ya kukabidhi kitambulisho. Mkono wake ulitetemeka alipoweka sahihi, si kwa sababu hakujua alichokuwa akifanya, bali kwa sababu alijua sahihi hiyo haikufunga mlango wa kazi pekee. Ilifungua mlango wa familia ambao alikuwa ameufunga kwa miaka kwa kujifanya mtoto anayewajibika hana haja ya kuuliza maswali.
Neema alipopita nyuma yake, alidondosha kwa makusudi kalamu karibu na kiti. Alipoinama kuichukua, alinong’ona, “Faili kamili haijawekwa mezani.”
Amina hakumgeukia. “Umeona?”
“Nimeona orodha ya jalada.”
Maneno hayo mawili yalitosha kumfanya Amina asimame. Bi Naliaka akamkabidhi bahasha yake na kumwelekeza mlangoni. Nje, korido ilikuwa na harufu ya nguo zilizolowa na kahawa ya mashine. Amina alifungua ukurasa wa orodha aliokuwa amepewa. Kwenye mstari wa mwisho wa Attachment B kulikuwa na maandishi yaliyopigwa kwa printer:
Kabla hajafika kwenye lifti, Amina alirudi kwenye dawati la mapokezi na kumuuliza mlinzi kama mtu yeyote alikuwa ameingia kwenye chumba cha HR kabla yake. Mlinzi alifungua daftari la wageni na kutaja saa ya kutumwa kwa jalada bila kujiuliza kwa nini binti alikuwa akiomba taarifa hiyo. Amina akaandika saa hiyo nyuma ya fomu yake. Mama hakuwa amekuja; complaint ilikuwa imetumwa, na hakuna aliyesema alifika mwenyewe.
Kwenye simu yake binafsi kulikuwa na ujumbe mmoja wa Juma uliotumwa alfajiri: *Usijifanye hujui pesa zilipo.* Hakukuwa na salamu wala swali. Amina aliuhifadhi bila kujibu. Mtu aliyekimbilia shutuma kabla ya kuuliza alikuwa akitaka majibu, au alitaka kutengeneza nafasi ambayo majibu yasingeweza kuingia? Alipofika chini ya jengo, mvua ilikuwa imepungua na maji yalikuwa yakikimbia kandokando ya barabara. Amina aliweka kitambulisho chake kwenye mkoba, si mfukoni. Alikuwa amepoteza ufikiaji wa ofisi, lakini bado alikuwa na jina lake, namba ya jalada na hitaji la kuona ukurasa uliokosekana.
Alipofungua kamera ya simu kupiga picha ya summary, aliona kona ya nyuma ya karatasi ikiwa na alama ya staple tatu. Hati aliyokuwa amekabidhiwa ilikuwa imewahi kushikilia kurasa zaidi. Amina alisoma tena namba ya jalada na akaandika swali moja kwenye daftari lake: *Ni nani aliamua kwamba ukurasa wa kunijibu haukuwa wa lazima?* Kisha akatoka kwenye kivuli cha kampuni, akiwa amesimamishwa rasmi na bado hajajua ni kipi kilichokatwa kutoka kwenye ukweli.
Attachment B — pages 1–3.
Ndani ya bahasha yake kulikuwa na ukurasa mmoja tu.
---