Amina aliamka kabla ya simu yake kuita. Kwenye skrini kulikuwa na picha ya risiti ambayo Juma alikuwa ameacha mezani. Jina la mtoa fedha lilikuwa limekatwa kwa mstari mmoja, lakini tarehe na kiasi vilionekana.
Aliifungua ile picha na kuiweka karibu na jedwali la michango. Malipo yale yalikuwa makubwa kuliko yale ya kawaida ya duka, lakini hayakuwa na jina la benki. Chini kulikuwa na muhuri wa karakana ya pikipiki.
“Umeiona?” Neema aliuliza kutoka mlangoni.
Amina aligeuza simu.
“Juma amesema tutatafuta chanzo.”
“Na kama ni pikipiki?”
“Basi atahitaji kutueleza kwa nini hakutaja.”
Halima aliingia akiwa na funguo za chumba cha baba.
“Nilimpigia fundi aliyekuwa na jina kwenye muhuri. Anasema karakana yake iko upande wa pili wa soko. Anaweza kutafuta nakala ya risiti.”
Juma alifika muda mfupi baadaye. Aliposikia jina la karakana, alisimama.
“Hamkuhitaji kwenda huko bila mimi.”
“Tumekuita,” Amina akasema.
“Nilisema nitawaambia.”
“Ulisema kesho. Leo ndiyo kesho.”
Juma alitazama risiti kwenye simu ya Amina. Hakujaribu kuichukua.
“Pikipiki iliuzwa,” alisema.
“Lini?”
“Mwezi wa tatu.”
“Kwa nani?”
“Fundi alimsaidia kupata mnunuzi.”
“Kwa nini hukutaja?”
Juma alikaa kwenye kiti cha sebuleni.
“Kwa sababu kila nilichofanya kilianza kuonekana kama ushahidi wa kutaka kumiliki. Pikipiki ilikuwa mali yangu. Nilifikiri nikiiuza, nitamaliza malipo kabla hamjajua.”
“Uliuza ili kulipa SACCO?” Neema akauliza.
“Sehemu ya riba na marejesho yaliyokuwa yamechelewa.”
Amina alifungua jedwali.
“Tutakwenda karakana. Kisha tutaunganisha kiasi cha risiti na taarifa ya SACCO.”
Juma alikubali kwa kichwa, lakini hakusema zaidi.
Karakana ilikuwa nyuma ya safu ya vibanda vya vyuma. Harufu ya mafuta na vumbi ilijaa hewani. Mwanamume mwenye mikono iliyokuwa na doa jeusi alitoka chini ya pikipiki iliyokuwa imeegeshwa kwenye stendi.
“Bwana Mussa?” Halima akauliza.
“Ndiyo.”
“Tunatafuta risiti ya pikipiki iliyouzwa na Juma Mhando.”
Mussa alimtazama Juma, akamtambua, kisha akafuta mikono yake kwenye kitambaa.
“Pikipiki ya bluu?”
“Ndiyo,” Juma akasema.
“Ulinisaidia kuipata mnunuzi,” Amina alisema.
Mussa aliingia kwenye kibanda kidogo cha ofisi. Baada ya dakika kadhaa alirudi na faili lililochanika pembeni.
“Nilihifadhi nakala kwa sababu mnunuzi alihitaji uthibitisho wa umiliki.”
Amina aliiangalia. Namba ya injini, tarehe na kiasi vililingana na picha ya risiti.
“Mnunuzi alikuwa nani?”
“Mtu wa mjini aliyekuwa anapeleka bidhaa vijijini. Alilipa kwa awamu mbili.”
“Awamu ya pili iliingia lini?” Neema akauliza.
Mussa alifungua daftari lake.
“Ya kwanza siku hiyo. Ya pili baada ya siku tatu. Juma alikuja kuchukua sehemu iliyobaki.”
Juma alitikisa kichwa.
“Nilichukua kwa ajili ya SACCO.”
“Ulienda moja kwa moja?” Amina akauliza.
“Nilipokea fedha, nikaenda kwa wakala wa benki.”
Mussa alitoa karatasi nyingine.
“Hii ni nakala ya ujumbe wa malipo. Juma aliniomba niweke pamoja na risiti.”
Amina alisoma namba ya kumbukumbu. Ilikuwa ileile iliyokuwa kwenye jedwali la simu la Juma.
“Tutahitaji kuthibitisha mtoa fedha,” alisema.
“Ujumbe wa benki unaweza kuonyesha,” Mussa akajibu.
Juma alimtazama Amina.
“Unaona sasa?”
“Naona uliuza pikipiki. Bado sijui uliamua nini kuhusu taarifa ya familia.”
“Nilikuwa nikijaribu kutafuta muda.”
“Ulipata?”
“Kwa muda.”
Neema aliweka mkono kwenye faili.
“Na baada ya pikipiki?”
Juma akanyamaza.
Mussa alitazama karatasi nyingine.
“Kuna jambo la ziada. Juma aliuliza kama pikipiki ya bei ya chini ingeuzwa haraka. Alisema alikuwa na tarehe ya mwisho.”
Halima akamgeukia Juma.
“Ulihitaji fedha haraka kiasi hicho kwa nini?”
“Kwa sababu nilikuwa nimelipa sehemu ya kuchelewa.”
“Na bado haukutaja.”
Juma alisimama.
“Nilijua mngeuliza kama nimeuza mali ya familia.”
“Pikipiki ilikuwa yako,” Amina akasema.
“Ndiyo.”
“Basi ungeweza kusema, ‘Nimeuza mali yangu ili kulinda dhamana ya baba.’”
Juma alisugua uso.
“Maneno ni rahisi baada ya jambo kupita.”
“Lakini ukimya umefanya jambo lionekane baya zaidi.”
Waliondoka kwenye karakana wakiwa na nakala ya risiti na ujumbe wa malipo. Juma alitembea mbele yao kwa hatua fupi. Amina aliona jinsi alivyokuwa akijaribu kutazama simu yake bila kuwasha skrini.
Njiani, Halima alisema, “Bado kuna bei ya kiwanja.”
“Tutafika huko,” Amina akajibu.
“Unamlinda.”
“Namzuia sisi tusidanganye.”
“Alifanya makubaliano ya siri.”
“Ndiyo. Na bado pikipiki yake iliuzwa ili kulipa deni la baba. Hatuwezi kufuta upande huo kwa sababu tumechukizwa na upande mwingine.”
Halima alikasirika.
“Ukweli unaomsaidia Juma utatufanya tuonekane wajinga mbele ya ukoo.”
“Uongo wa kumuumiza utatufanya tuwe sawa na siri tunazopinga.”
Neema aliwatazama wote wawili.
“Halima, Amina hajamwondolea Juma wajibu. Anataka tu kila ukweli uingie kwenye meza. Hata ule unaomfanya mmoja wetu asijisikie vizuri.”
Juma, aliyekuwa mbele yao, alisimama. Hakuwageukia mara moja.
“Nilisikia,” alisema.
Halima akajibu, “Basi sikiliza pia kwamba bado hatukuamini.”
“Sijaomba muniamini,” Juma akasema. “Nimeomba mniulize kabla hamjanihukumu.”
Amina akamfikia.
“Na sisi tumeomba useme kabla hujafanya uamuzi wa mali.”
Juma hakusema tena.
Nyumbani, Amina aliunganisha ujumbe wa Mussa na taarifa ya SACCO. Kiasi cha pikipiki kilikuwa kimeingia kwenye akaunti ya wakala siku moja kabla ya malipo ya Juma. Malipo yale yalikuwa yameenda kwenye akaunti ya SACCO, si kwa mtu wa pembeni.
Akaongeza mstari kwenye jedwali:
**Pikipiki ya Juma iliuzwa. Sehemu ya fedha ilienda kwenye deni la baba.**
Chini yake akaandika:
**Uuzaji wa pikipiki hauhalalishi uuzaji wa kiwanja bila ridhaa.**
Juma alisoma mistari hiyo kwa muda.
“Huo mstari wa pili unaonekana kana kwamba kila nilichofanya ni kosa.”
“Unaonyesha mipaka miwili kwa wakati mmoja,” Amina akasema. “Mchango wako ni wa kweli. Uamuzi wako wa kuuza mali ya pamoja bado unahitaji maelezo.”
Neema alichukua nakala ya risiti.
“Juma, ulisema pikipiki ilikuwa yako, na ni kweli. Lakini ulipokopa kutoka kwa mtu mwingine, ulitengeneza deni jipya ambalo sisi hatukulijua. Hilo nalo lazima liingie.”
Juma alikaa kwenye ukingo wa meza.
“Nilimkopa rafiki yangu ili nilipe SACCO kabla ya kuuza pikipiki. Nilijua nitamrudishia baada ya mauzo.”
“Jina lake?” Amina akauliza.
“Bado tutazungumza naye.”
“Si ‘tutazungumza’ tena,” Halima alisema. “Tunahitaji tarehe na kiasi.”
Juma akamwangalia.
“Unataka nikupe kila kitu leo?”
“Tunataka usiache sehemu inayokufanya uonekane msafi au sehemu inayokufanya uonekane mbaya. Yote.”
Juma alifungua programu yake ya ujumbe. Alionyesha mawasiliano ya mkopo, lakini alificha jina kwa kidole.
“Nilichukua kiasi hiki tarehe hii. Nilirudisha sehemu baada ya kuuza pikipiki.”
Amina aliandika, bila kupiga picha ya jina.
“Tutahitaji uthibitisho wa kiasi.”
“Ndiyo.”
Ghafla simu ya Amina ikalia. Ujumbe ulitoka kwa Bwana Kaseke, mnunuzi wa kiwanja.
**NIMEPATA TAARIFA KWAMBA FAMILIA INAHITAJI MUDA. LAKINI BEI YA MAKUBALIANO YENU IKO CHINI SANA KULIKO MAKADIRIO YA WATU WAWILI NILIYOWASILIA.**
Amina alimsomea Neema na Halima.
Juma alinyanyua kichwa.
“Alisema nini kingine?”
Amina akasoma ujumbe wa pili uliokuwa umeingia.
**JUMA ALINIHAKIKISHIA KUWA UKAMILISHA KWA HARAKA, HAKUTAKUWA NA MTU MWINGINE WA KUSAINI.**
Juma alifunga macho.
Halima aligonga meza.
“Uliuza kwa bei ya chini kwa sababu ulijua una haraka.”
“Nilitaka deni lisichukue kiwanja.”
“Na ukatupa nafasi ya kujua thamani yake,” Neema akasema.
Amina aliweka simu chini. Hasira ilirudi, lakini haikuwa tena rahisi kama asubuhi. Juma alikuwa amelipa kweli. Alikuwa pia amechagua siri, akakopa kwa mtu mwingine, na sasa alionekana kuwa amekubali bei ya chini ili amalize haraka.
“Juma,” Amina alisema, “kesho tunaenda kuona makubaliano ya Kaseke yote. Hakuna hatua nyingine itakayochukuliwa mpaka tujue bei, muda, na kila mtu aliyekuwa karibu na uuzaji.”
Juma akaitikia.
“Na pikipiki?”
“Tutaiweka kwenye hesabu kama malipo yako,” Amina akasema. “Sio kama tiketi ya kuchukua funguo zote.”
Juma aliangalia risiti yake kwa muda mrefu.
Kisha akasema, “Sikuwahi kutaka mnione kama mtu aliyenusuru familia.”
“Lakini ulitaka familia ikubali uliyekuwa unayeamua.”
“Nilidhani hivyo ndivyo mtu anavyobeba mzigo.”
Amina akafunga jalada.
“Kesho tutajua kama mtu mwingine alikusaidia kuamua bei hiyo.”
Simu ya Neema ikalia. Ilikuwa ujumbe wa Kaseke mwingine.
**NITASITISHA MAZUNGUMZO YA UKAMILISHAJI KWA SAA ISHIRINI NA NNE. BAADA YA HAPO, BROKARI WANGU ATAANZA DAI LA GHARAMA.**
Amina alimtazama Juma.
Mara hii, Juma hakusema deni litasubiri.
Aliuliza tu, “Mnaweza kunisaidia kujua kwa nini bei hii ilikuwa chini kiasi hiki?”
---