Sifa alifika nyumbani akiwa amechoka kutoka chuo na aliona uso wa mama yake kabla hata hajavua viatu. “Kuna nini?” akauliza.
Mariam alikuwa ameamua kumwambia kabla habari haijamfikia kwa WhatsApp ya mtu mwingine. Aliweka chai mezani, lakini hakuna aliyekunywa.
“Kuna uchunguzi wa Mwangaza,” alisema. “Jina langu liko kwenye faili.”
Sifa akakaa taratibu. “Kama witness?”
“Sijui classification ya mwisho. Na sitaki kukudanganya. Nilikuwa mwekezaji. Pia niliwaalika watu.”
Sifa akakunja uso. “Najua uliwaalika. Ulinambia ni network nzuri.”
Mariam akameza mate. “Tatizo ni kwamba niliendelea kutuma baadhi ya invitations baada ya kuona complaints za withdrawals.”
Kimya kilikaa.
“Ulikuwa unajua ni scam?”
“Hapana. Sina ushahidi kwamba nilijua hivyo. Lakini nilikuwa na shaka zaidi kuliko nilivyokuwa nimekubali.”
Sifa aliweka simu yake mezani. “Na hiyo bonus uliyonambia?”
Mariam akashtuka. “Bonus gani?”
Sifa akafungua ujumbe ya zamani. *Tukivuka mwezi huu tutapata bonus. Hata ada yako ya semester ijayo itakuwa rahisi.*
Mariam alihisi ulimi kuwa mzito. “Nilikuwa na matumaini.”
“Uliandika kama plan.”
Mariam akakubali. Alimweleza kuhusu voice note ya Halima, flyers, maneno “nimehakikisha mwenyewe,” na rasimu ya warning ambayo hakutuma. Hakupunguza. Hakujipa label.
Sifa alisikiliza kwa muda, kisha akasema, “Mama, usiniambie wewe ni mwathirika tu.”
Mariam alihisi sentensi hiyo kama pigo. “Nilipoteza pesa.”
“Najua. Lakini kama mtu mwingine alipoteza kwa sababu alikuamini baada ya wewe kuona shida, hayo mawili yanaweza kuwa kweli pamoja.”
Mariam akaangalia mtoto wake ambaye sasa alikuwa mtu mzima. Alikuwa ametumia miaka mingi kumfundisha kwamba makosa ya watu wazima hayabadilishi heshima yao yote. Sasa alitaka msamaha wa aina ambayo hakuwahi kumfundisha: msamaha bila ukweli kamili.
“Sawa,” alisema. “Sitaitumia hiyo kama mwisho wa mazungumzo.”
Sifa akainuka na kutembea dirishani. “Kuna kitu ninakumbuka.”
“Nini?”
“Usiku ule ulipokuwa unaandika ujumbe nyingi. Simu yako iliita. Ulienda balcony. Ulirudi kimya sana. Halafu ukafuta rasimu kwenye laptop.”
Mariam alihisi kumbukumbu ikifunguka: sauti ya Musa, ahadi kuhusu fedha zake, sharti la kuleta watu zaidi.
Sifa hakutaka mazungumzo yaishe kwenye balcony. Alirudi mezani na kufungua laptop yake ya zamani. “Hii ndiyo laptop uliyotumia flyers,” alisema. “Nilikuwa nimeweka backup automatic kwa assignments.” Mariam alihisi mshtuko, lakini hakugusa kitu mpaka wakili Achieng alipoelekezwa na Inspekta kuhusu namna salama ya kuhifadhi data bila Sifa kubadilisha timestamps.
“Sitaki kukufanya evidence collector,” Mariam alimwambia mwanawe.
Sifa akasema, “Mimi nataka tu nisikie ukweli kutoka kwako kabla watu wengine hawajaniambia.”
Mariam akaeleza tena, safari hii bila lugha ya polisi: jinsi alivyofurahia return ya kwanza, jinsi alivyotaka kuamini Musa, jinsi alivyohofia kupoteza pesa yake na reputation yake dukani. Sifa hakumlilia. Aliuliza maswali ambayo mtoto pekee angeuliza.
“Uliponiambia bonus ingesaidia ada yangu, ulikuwa unataka mimi niwe sababu ya wewe kuendelea?”
Mariam akafikiria. “Sikukuona kama sababu wakati huo. Nilikuwa najipa picha ya future ambayo ingenifanya niamini uamuzi wangu ulikuwa sahihi.”
“Kwa hiyo mimi nilikuwa sehemu ya simulizi uliyokuwa unajiambia.”
Mariam akakubali. Hilo liliumiza zaidi kuliko accusation ya kisheria.
Sifa akauliza kuhusu Rose. Mariam hakutoa maelezo ya ndani ambazo hazikuwa zake kushiriki. Alisema tu kwamba mtu aliyemwamini alipata madhara. “Hiyo ndiyo inanifanya niache kutumia ‘mimi pia nilipoteza’ kama jibu la kila kitu.”
Sifa akasema, “Bado ni kweli ulipoteza.”
“Ndiyo.”
“Basi usijifanye monster pia. Hilo linaweza kuwa njia nyingine ya kutokaa na maelezo ya ndani.”
Mariam alimwangalia kwa mshangao. Mtoto wake alikuwa amemrudishia kanuni ileile ya Achieng: ukweli unaothibitishwa bila label kubwa kuliko evidence.
Walipoongea kuhusu simu ya promoter, Sifa akakumbuka Mariam akitembea balcony huku akisema, “Watu wawili? Lakini hawawezi kuendelea hivi.” Hakuwa na recording, kwa hiyo detail hiyo iliandikwa baadaye kama kumbukumbu ya Sifa, si quote iliyothibitishwa. Mariam hakupinga. Alisema, “Hiyo inaendana na note yangu, lakini bado ni kumbukumbu yako.”
Sifa akatikisa kichwa. “Sasa unaongea kama mtu ambaye anaogopa maneno yake.”
“Labda nilipaswa kuyaogopa kidogo mapema.”
Sifa hakutabasamu, lakini hasira yake ililegea kwa kiwango kidogo. Hakumpa msamaha, wala Mariam hakuuomba. Uhusiano wao ulitoka kwenye nafasi ya mama anayejua kila kitu na mtoto anayefuata, ukaingia mahali pagumu zaidi ambapo Sifa angeweza kuona mapungufu yake bila kuacha kuwa mwanawe.
Sifa alikaa kwenye kiti cha jikoni akiwa ameshika kikombe ambacho hakukinywa. Mariam alianza na sehemu ambayo angependa kuificha: kwamba yeye pia alikuwa na pesa zilizokwama, na kwamba baada ya kuanza kuwa na shaka bado alituma mialiko. Sifa hakumkatiza mpaka Mariam alipotaja ahadi ya bonasi.
“Kwa hiyo uliposema unatusaidia kupata nafasi, ulikuwa pia unajaribu kuokoa pesa zako?” Sifa akauliza.
Mariam akasema ndiyo. Neno hilo lilikuwa dogo, lakini lilivunja simulizi alilokuwa amejijengea la kuwa mwathirika pekee. Hakusema kwamba alikuwa amepanga udanganyifu. Hakusema pia kwamba nia yake nzuri ilifuta uamuzi wa kuendelea.
Sifa akatoa simu yake na kuonyesha ujumbe wa zamani: *Mama amesema ameihakikisha; si kama zile kiungo za mtandaoni.* Sifa alikuwa ameutuma kwa rafiki yake, ingawa rafiki huyo hakuwahi kuwekeza. Mariam alihisi baridi. Kauli yake ilikuwa imeanza kusafiri kupitia watu ambao hata hakuwajua.
“Sitaki uanze kuwaambia watu kwamba umesafishwa kwa sababu ulienda polisi mwenyewe,” Sifa alisema. “Na sitaki pia ujitangaze mkosaji wa kila kitu kabla ya uchunguzi. Sema unachojua.”
Mariam akatikisa kichwa. Huo ulikuwa ushauri mgumu kuliko faraja. Alimwambia Sifa kwamba hatatumia familia kama kampeni ya kumtetea. Kama angehitajika kutoa taarifa, angefanya kupitia njia rasmi na wakili. Sifa akabaki kimya kwa muda mrefu, kisha akakumbuka siku moja Mariam alipopokea simu na kuacha kuzungumza katikati ya chakula.
Kabla Sifa hajaondoka mezani, Mariam alimwomba asiwasiliane na watu kwa niaba yake. “Ukisikia mtu akisema nimekiri kila kitu au nimeondolewa lawama, usibishane naye kwa jina langu,” alisema. “Waelekeze kwenye taarifa rasmi.” Sifa akakubali bila kumfariji.
Sifa aligeuka. “Ilikuwa simu gani iliyokufanya unyamaze?”