Ruth Wekesa aliweka kalamu ya bluu juu ya mstari uliokuwa umechorwa kwa manjano, kisha akamsukumia Amina karatasi hiyo bila kuangalia uso wake.
“Ni saini tu,” alisema. “Wamesema hii itamsaidia Timo kutulia. Tafadhali usianze tena.”
Jioni ilikuwa imeingia Nakuru kwa baridi yake nyepesi. Mvua iliyokuwa imenyesha saa moja iliyopita iliacha harufu ya udongo kwenye ua, na ndani ya nyumba kikombe cha chai ya tangawizi kilikuwa kimepoa bila kuguswa. Amina aliketi upande wa pili wa meza ambayo Timo alikuwa akitumia kufanya homework miezi michache iliyopita. Kwenye ukuta kulining’inia picha yake akiwa na jezi ya shule, uso wake ukiwa na tabasamu la mtu aliyekuwa amechoshwa na mpiga picha lakini hakutaka kuonekana hivyo.
Amina alisoma kichwa cha karatasi mara ya pili.
**COMMUNICATION PAUSE ADDENDUM.**
Chini yake kulikuwa na maelezo marefu: mzazi au mlezi alikubali kituo kusimamisha mawasiliano ya moja kwa moja na mtoto kwa muda uliotathminiwa kuwa muhimu kwa “behavioral reset”. Simu, barua, ziara na mawasiliano ya watu wengine wa familia yangeweza kudhibitiwa na timu ya programu.
“Ruth,” Amina alisema polepole, “hii si saini tu. Hii ni ruhusa ya wao kuamua lini unaweza kuongea na mwanao.”
Ruth akavuta kiti nyuma kwa kelele. “Najua kusoma.”
“Sijasema hujui.”
“Lakini ndivyo unavyoongea. Kama mimi nimeamka asubuhi moja nikasema, ‘Hebu nimpeleke mtoto wangu mahali tusijue alipo.’”
Amina aliishika karatasi kwa ncha mbili. Alijua hasira ya dada yake haikuwa imeanza siku hiyo. Ilikuwa imejengwa kwa miezi ya simu kutoka shuleni, milango kugongwa, Timo kutoroka kwenye tutoring, mabishano kuhusu simu na marafiki, na usiku Ruth alikuwa akilia bafuni ili mtoto asimsikie. Amina alikuwa ameona sehemu ya hayo. Hakuwa amebeba yote.
“Nilikuwa hapa ulipopigiwa na mwalimu,” alisema. “Nakumbuka.”
“Basi kumbuka pia nilivyokosa kazi mara tatu kwa sababu ya meeting zake. Kumbuka baba yake hajibu simu. Kumbuka nilivyomkuta nje saa saba usiku. Watu wa Kijani—”
Ruth alijizuia.
Amina aliinua macho. “Watu wa wapi?”
“Programu. Nilimaanisha programu.”
“Nakala ya mkataba wako inasema Bright Path Residential Support. Hakuna Kijani.”
“Majina yao ya ndani sijui.”
Amina hakusukuma hilo. Badala yake alirudisha macho kwenye nyongeza. “Umesaini hii tayari?”
“Hapana. Wanataka leo.”
“Kwa nini leo ikiwa Timo tayari yuko huko?”
Ruth alifunga mikono kifuani. “Wamesema siku za mwanzo ni muhimu. Wazazi wakianza kupiga simu kila saa, mtoto anarudi kwenye tabia za zamani.”
“Walikuambia hivyo kabla hajaondoka?”
“Walieleza kwamba mawasiliano yatakuwa controlled.”
“Controlled si sawa na pause isiyo na tarehe ya mwisho.”
Ruth akapiga meza kwa vidole. “Amina, usinifanyie interview.”
Neno hilo lilimgusa Amina zaidi kwa sababu lilikuwa sahihi. Kazini, katika kituo cha msaada wa kisheria wa jamii, kazi yake ilikuwa kupokea watu waliokuja na vipande vya hadithi na kuvigeuza maswali yanayoweza kufuatiliwa. Nani alisaini? Lini? Nani alishuhudia? Nini kilitokea baada ya hapo? Mara nyingi watu walishukuru kwa mpangilio huo. Nyumbani, mpangilio uleule ungeweza kusikika kama hukumu.
Amina aliweka kalamu mbali na karatasi.
“Sitasaini,” alisema.
Ruth alimtazama kwa ukali. “Sijaomba usaini kama mzazi.”
“Sehemu ya pili inataka family contact akiri masharti. Jina langu limeandikwa hapa.”
Ruth akavuta karatasi na kuangalia mstari huo. “Basi usisaini. Mimi nitasaini yangu.”
“Kabla hujafanya hivyo, nataka tuone mkataba wa kwanza.”
“Kwa nini?”
“Kwa sababu nataka kujua kama hii ilikuwa sehemu ya makubaliano kabla Timo kuondoka.”
Ruth alicheka bila furaha. “Na kama haikuwa?”
“Basi tutakuwa na swali maalum. Si tu ‘hatupendi programu.’”
“Uko tayari kufanya nini baada ya swali hilo?”
Amina hakujibu mara moja. Alitazama picha ya Timo ukutani, kisha karatasi kwenye meza. “Kutafuta njia halali ya mtu huru kuwasiliana naye. Si kuvamia kituo. Si kupiga kelele mtandaoni. Kwanza kujua kilichosainiwa.”
Ruth alibaki kimya kwa sekunde kadhaa, kisha akafungua simu yake kwa hasira. “Haya. Ukitaka nyaraka, chukua nyaraka.”
Alitafuta kwenye barua pepe kwa jina la programu. Kulikuwa na ujumbe wa malipo, ratiba ya intake, orodha ya nguo, na faili ya PDF iliyotumwa siku tatu kabla Timo kuondoka. Amina aliomba Ruth aifungue mwenyewe. Hakutaka simu yake, wala password yake. Ruth aliweka simu mezani kati yao na kuvuta maandishi kwa vidole mpaka ukurasa wa ruhusa ukajaa skrini.
Walisoma pamoja.
Consent ya matibabu ya kawaida. Ruhusa ya usafiri ndani ya ratiba ya programu. Emergency contact. Ziara zilizopangwa. Simu “kwa ratiba na kulingana na safety assessment”. Hakukuwa na sentensi iliyosema mawasiliano yote yanaweza kusimamishwa bila tarehe.
Amina akaangalia metadata ya email, kisha tarehe iliyochapishwa kwenye nyongeza ya karatasi.
“Nyongeza hii imetumwa leo saa nne na kumi,” alisema.
Ruth akakunja uso. “Na?”
“Na Timo aliondoka juzi asubuhi.”
“Walisema ni sehemu ya onboarding.”
“Lakini si sehemu ya kifurushi ulichokubali kabla ya kumpeleka.”
Ruth alichukua karatasi ya kwanza na kuipindua kana kwamba upande wa nyuma ungeondoa tofauti hiyo. Hakufanya utani tena. “Labda waliisahau.”
“Inawezekana.”
“Hata sasa unasema hivyo?”
“Ndiyo. Inawezekana walichelewa kutuma. Inawezekana ni policy mpya. Inawezekana ni form ya kawaida. Sitaki kuchagua jibu kabla ya kuuliza.”
Ruth akamwangalia. “Lakini tayari unaonekana kama umeamua kuna kitu kibaya.”
Amina alikumbuka baba yao zamani, jinsi angeingia chumbani na uamuzi tayari mfukoni, kisha awaambie mjadala ulikuwa kwa manufaa yao. Alikumbuka pia jinsi yeye mwenyewe alivyokuwa akitumia sauti ya utulivu kufanya maamuzi yaonekane hayana mbadala.
“Ndiyo maana sitaki kufanya uamuzi kwa niaba yako,” alisema. “Nataka review.”
“Review ya nani?”
“Child safeguarding. County. Wanaweza kuuliza kituo kifafanue location, contact arrangement na transfer yoyote. Kama kila kitu kiko sawa, tutakuwa tumepoteza muda wa simu moja.”
“Na kama hawako sawa?”
“Basi tutakuwa na mtu mwenye mamlaka, si mimi.”
Ruth alikaa tena. Hasira yake haikuondoka, lakini ilibadilika sura. “Timo akinipigia baadaye na kusema niliharibu nafasi yake kwa sababu nilianza complaint?”
“Hiyo ni hatari.”
“Rahisi kwako. Wewe si mama yake.”
Amina alihisi jibu kali likipanda—na kulimeza. “Ni kweli. Mimi si mama yake.”
Sentensi hiyo iliweka nafasi mpya kati yao. Si kubwa, lakini ya kutosha kwa Ruth kupumua.
Amina alifungua tovuti ya kaunti kwenye simu yake mwenyewe na kutafuta namba ya child-protection duty desk. Kabla hajapiga, aliisogeza simu kwa Ruth.
“Ukisema nisipige, sitapiga.”
Ruth aliangalia namba, kisha nyongeza, kisha email ya kwanza. “Usiseme wanamtesa.”
“Sitasema.”
“Usiseme nilimtelekeza.”
“Sitasema.”
“Sema tu… hatujui kwa nini tunatakiwa kukubali ukimya baada ya kuondoka.”
Amina akatikisa kichwa na kupiga.
Afisa wa zamu hakutoa hukumu. Aliuliza jina la mtoto, umri, jina la huduma, tarehe ya kuingia na ikiwa kulikuwa na hatari ya dharura iliyojulikana. Amina alijibu kwa kile walichoweza kuthibitisha. Ruth alisahihisha tarehe moja. Walipofika kwenye suala la mawasiliano, Amina alisema familia imepokea addendum mpya baada ya intake na haijapewa njia ya independent contact.
“Msisaini kitu msichokielewa kwa shinikizo la muda,” afisa alisema. “Ninafungua safeguarding review ya uthibitisho wa location na contact. Tutahitaji kituo kijibu.”
Ruth akavuta pumzi. “Timo atajua tumefanya hivi?”
“Sijui,” Amina akamwambia kabla ya afisa kujibu.
Afisa alieleza kwamba review haikuwa order ya kumrudisha mtoto wala shutuma rasmi dhidi ya kituo. Ilikuwa ombi la taarifa na uthibitisho wa usalama. Akampa Amina reference number, kisha akaomba barua pepe ya mkataba wa kwanza na nyongeza mpya.
Amina aliandika namba hiyo kwenye karatasi tupu, si juu ya mkataba wa Ruth.
Simu ilipokatika, Ruth alichukua kalamu yake na kuiweka kwenye droo.
“Usifikiri nimekubali kwamba nilikosea,” alisema.
“Sifikiri hivyo.”
“Na usije ukaanza kuniambia nilikuambia.”
“Sitasema.”
Ruth akapita sebuleni kuelekea chumbani bila kumaliza chai yake. Mlangoni alisimama, bila kugeuka.
“Wamesema watajibu lini?”
Amina aliangalia ujumbe mpya ulioingia kutoka duty desk. Reference ya review ilikuwa juu. Chini yake kulikuwa na mstari mmoja wa muda uliowekwa kwa provider kuthibitisha location ya Timo na njia ya independent contact.
Saa kumi na nane.
#