Juma aliwasili kwenye chumba cha jamii akiwa na faili lililokuwa limepangwa kwa namba, si kwa hadithi. Rehema alikaa pembeni yake, lakini hakufungua mdomo kumtetea. Walikubaliana kabla ya kuingia kwamba kikao hicho hakitakuwa mahali pa kumtengenezea Juma jina safi. Kila mtu angesema alicholipa, alichoahidiwa, na alichoficha.
Mwezeshaji wa kikao aliweka karatasi tupu mbele yao.
“Tutaanza na namba za miamala,” alisema. “Hadithi tutazisikia baada ya kujua tarehe, akaunti na jina lililotumika.”
Watu wawili walikaa upande wa pili wa meza. Mwanamke mmoja alijiita Neema, na mwanaume mwingine aliitwa Hamisi. Hawakuwa na uhusiano wa awali, lakini wote walikuwa wameletwa na malalamiko yaliyokuwa na maneno yale yale kuhusu huduma ya mwisho na nafasi iliyokuwa karibu kufungwa.
Juma alitoa risiti yake ya kwanza. Neema akatoa picha ya risiti kwenye simu. Namba za akaunti hazikuwa sawa, lakini jina la mpokeaji lilikuwa na herufi tatu zilizojirudia. Hamisi alikuwa na ujumbe uliotaja namba ya simu tofauti, lakini ujumbe wa mwisho ulikuwa umetumwa kutoka kwenye laini iliyofanana na ile iliyokuwa imemtumia Juma.
Mwezeshaji aliwaomba wasiseme “walitudanganya” bado.
“Semeni kilichotokea,” alisema.
Neema akasema aliahidiwa huduma ndani ya siku tano. Baada ya siku tano, aliambiwa mfumo ulikuwa umechelewa na angehitaji kulipa ada ya kufungua. Alipokataa, mawasiliano yakakatika.
Hamisi alisema alipeleka pesa baada ya kuonyeshwa picha ya mtu aliyedai kuwa amesaidia wengine. Hakujua picha hiyo ilikuwa ya nani. Alisema alipopiga simu baadaye, sauti ile ile ilimwambia aache kuuliza sana.
Juma alitaka kusema “hivyo ndivyo walivyonifanyia,” lakini akakumbuka masharti ya kikao. Akaandika tarehe yake kwenye karatasi na kuonyesha kwamba malipo yake ya pili yalifuata baada ya kuonyeshwa namba ya rufaa iliyodaiwa kuwa ya ndani.
Rehema akauliza, “Namba hiyo ulipewa na Amina?”
Juma akatikisa kichwa. “Amina alinitumia ujumbe. Alisema alikuwa amefanya kazi nao.”
Neema alifungua simu yake na kuonyesha ujumbe wa aina hiyo. Mtu aliyemtumia alikuwa ametumia maneno “nafasi ya mwisho” na “usichelewe”. Juma alimtazama Rehema. Maneno hayo yalikuwa yale yale yaliyomfanya afanye malipo ya mwisho, ingawa yeye mwenyewe alikuwa ameshaona onyo la kutokamilika kwa mchakato.
Mwezeshaji akachora mistari mitatu: namba za akaunti, majina ya wapatanishi, na tarehe za malipo. Jina la Amina likaingia kwenye mstari wa wapatanishi wa Juma na Neema, lakini halikuwa kwenye kumbukumbu za Hamisi.
“Je, Amina aliwahi kukulipa au kukuchukua fedha?” mwezeshaji akamuuliza Juma.
“Aliniletea huduma, siyo pesa,” Juma akasema. “Lakini baadaye nilijua kwamba alikuwa amepokea sehemu ya rufaa.”
Rehema akamkatiza kwa utulivu. “Usiseme baadaye kama ulijua kabla ya malipo ya mwisho.”
Juma akainamisha kichwa. “Niliona ujumbe wa malipo ya rufaa siku moja kabla. Sikuuuliza. Niliogopa nikianza kuhoji, nafasi itapotea.”
Neema akamwangalia. “Kwa hiyo pia ulipuuza ishara?”
“Ndiyo,” Juma akasema. “Lakini hilo halifanyi mtu achukue pesa na kutotimiza huduma.”
Mwezeshaji aliandika sentensi hiyo bila kuibadilisha. “Hapo ndipo tunahitaji kukaa. Mtu anaweza kuwa amedanganywa na bado akawa na sehemu ya jukumu. Mtu anaweza kuwa ameshawishiwa na bado akawa amefanya kosa.”
Kikao kikaendelea kwa kulinganisha tarehe. Malipo ya Juma yalikuwa yameingia siku mbili baada ya malipo ya Neema. Namba ya simu iliyomtumia Neema ilibadilika baada ya Hamisi kuuliza risiti. Juma alitoa nakala ya mazungumzo ambayo Amina alimwambia “watu wote wanapitia njia hii”. Neema akasema alipewa sentensi hiyo na mpatanishi mwingine.
Rehema hakumwacha Juma aendelee kuamini kwamba kuwa mwathirika kulimpa haki ya kumsafisha Amina. “Kama Amina alipokea pesa ya rufaa,” alisema, “na kama aliona onyo kabla hajakuhakikishia, hilo litaingia kwenye ushahidi. Lakini kama yeye pia alipoteza pesa, hilo litaingia pia. Hatutamfanya kuwa mhalifu kwa sababu tunahitaji jibu rahisi.”
Juma alikubali, ingawa alijua hali hiyo ingekuwa ngumu zaidi. Alitaka mtu mmoja wa kulaumiwa. Sasa namba na tarehe vilikuwa vinamwonyesha kwamba watu waliokuwa ndani ya mnyororo walikuwa na nafasi tofauti.
Mwezeshaji aliwaomba wote watie saini kwenye fomu ya kushiriki taarifa zilizothibitishwa tu. Neema aliuliza kama wangepata fedha zao. Mwezeshaji akasema kikao hakikuahidi marejesho, bali kingeandaa ushahidi unaoweza kupelekwa kwenye njia rasmi.
Juma aliongeza maelezo kwamba malipo yake ya mwisho yalifanywa baada ya onyo alilokuwa amelisikia lakini hakulifuata. Aliona aibu, lakini aliyasaini.
Walipokuwa wakifunga mafaili, Amina alituma ujumbe kwenye simu ya Juma. Ujumbe huo ulikuwa mfupi: “Nitawaletea kila kitu. Lakini kuna account hamjaiona.”
Juma alisoma ujumbe huo bila kujibu mara moja. Alitaka kuuliza kwa nini Amina alikuwa amesubiri mpaka kikao kijumuishe malalamiko ya watu wengine. Rehema akamwonyesha kwamba swali hilo lingeulizwa mbele ya Amina, si kwa hasira ya simu.
Mwezeshaji aliomba ujumbe huo uhifadhiwe kama ulivyokuja, pamoja na tarehe na saa. Juma akatuma picha ya skrini kwenye anwani rasmi ya kikao, kisha akaweka simu yake mezani.
“Account nyingine inaweza kubadilisha picha nzima,” Neema alisema.
“Ndiyo,” Juma akasema. “Na kama inabadilisha, tutaiweka kwenye mstari unaofaa, si kuificha kwa sababu haitufurahishi.”
Waliondoka mmoja baada ya mwingine. Juma alipofika nje, aligundua kwamba taarifa ya Amina haikumletea faraja. Ilimletea kazi nyingine: kusikia ushahidi wa mtu aliyemshawishi, aliyepoteza pia, na huenda bado alikuwa na sehemu ya kujibu.
Akiwa njiani, alifungua tena faili la malipo yake na akaongeza mstari wa Amina chini ya tarehe zote. Hakutaka kumbukumbu ianze na hukumu. Alitaka ianze na ukweli unaoweza kukaguliwa. Rehema alitembea pembeni yake bila kumbembeleza, lakini hakumwacha aibebe kazi hiyo peke yake.
Alijua kikao kijacho kingemlazimisha kuchagua kati ya urafiki wa zamani na ushahidi kamili.
Na mara hii, hakutaka kuufanya ukweli uwe mwepesi.
Alifunga faili na kurudia moyoni kwamba ushahidi kamili ulikuwa bora kuliko faraja ya muda.
---