Jua la asubuhi lilikuwa bado limejificha nyuma ya vumbi la barabara, lakini lango la Kiwanda cha Unga Kaskazini lilikuwa tayari limejaa kelele. Malori matatu ya Mavuno Link yalikuwa yamepanga foleni moja nyuma ya jingine, pua zake zikitazama geti la chuma lililokuwa likifunguliwa kwa vipindi. Kila injini ilipovuma, gunia la mahindi ndani ya trela lilitikisika kwa sauti nzito. Zawadi Mrema alishuka kwenye gari lake dogo akiwa ameshikilia faili la bluu kifuani. Alikuwa amekuja kuingiza mzigo, kuchukua uthibitisho wa kupokelewa, na kuzungumza kuhusu malipo yaliyochelewa kwa muda wa siku ishirini na mbili.
Doto Mushi, dereva mkuu, aliteremsha kioo cha lori la kwanza na kumtazama.
“Zawadi, tutaingia moja kwa moja?” aliuliza. “Wamepiga simu jana wakasema njia imefunguka.”
“Tutapima mizigo, tupokee namba za uzito, kisha tutaingia,” Zawadi akasema. “Leo hakuna kutoka hapa bila majibu kuhusu malipo ya zamani.”
Alisema hivyo kwa sauti iliyokusudiwa kuwapa madereva ujasiri, ingawa mkono wake ulijikaza kwenye faili. Ndani yake kulikuwa na orodha ya wakulima waliokuwa wakisubiri pesa, risiti za kukodisha malori, na jedwali la madai ambalo Hassan Mollel alikuwa akilijua kuliko mtu yeyote. Hassan ndiye aliyeshughulikia mawasiliano mengi na kiwanda. Zawadi aliendesha ukusanyaji wa mahindi vijijini, akafuatilia mizani na kuwashawishi wakulima waendelee kuuza kwao hata wakati wanunuzi wengine walipotoa bei ya juu kwa siku moja. Kwa miaka minane walikuwa wameifanya Mavuno Link ionekane kama biashara ya watu wawili waliokuwa wakisoma mawazo ya kila mmoja.
Asubuhi hiyo, jina la Hassan lilikuwa kwenye simu yake bila ujumbe mpya.
Mlinzi wa geti akasogea na kuinua mkono. “Malori haya yanasubiri upande wa pili. Salma amesema kwanza atazungumza na mwenye mzigo.”
“Salma Kweka?” Zawadi aliuliza.
“Ndiyo. Yuko kwenye dawati la ulinzi.”
Zawadi alitembea hadi kwenye jengo dogo lililokuwa pembeni ya geti. Salma alikuwa amekaa nyuma ya dawati, akiwa na kikombe cha chai kilichopoa na kompyuta iliyofunguliwa kwenye ukurasa wa mapokezi. Hakuwa na sura ya mtu aliyekuwa anasubiri kupokea mahindi. Alipoona Zawadi, alifunga dirisha la kompyuta taratibu, akavuta pumzi, kisha akaweka bahasha nyeupe juu ya dawati.
“Tumefika mapema,” Zawadi alisema.
“Umefika wakati mzuri,” Salma akajibu. “Lakini si kwa sababu ya kupakua.”
Zawadi akatazama bahasha ile. “Kuna tatizo gani na mizigo?”
Salma hakujibu mara moja. Alitoa karatasi kadhaa kutoka kwenye bahasha na kuzipanga kwa ukingo mmoja. Karatasi ya kwanza ilikuwa na muhuri wa kiwanda. Ya pili ilikuwa na jedwali la namba. Ya mwisho ilikuwa na mistari miwili ya saini. Kelele ya lori lililokuwa nyuma yao ilipenya ndani ya chumba, ikafanya kalamu iliyokuwa mkononi mwa Salma itetemeke kidogo.
“Account ya Mavuno Link imefungwa,” Salma akasema.
Zawadi akacheka kwa kifupi, bila furaha. “Imefungwa vipi? Tuna malori matatu hapa. Umeomba mzigo huu wiki iliyopita.”
“Mzigo unaweza kuingia kwa utaratibu wa kawaida, ikiwa ni mzigo mpya ulioidhinishwa. Lakini malipo ya zamani hayawezi kujadiliwa tena. Yalifungwa kwenye makubaliano ya mwisho.”
“Makubaliano gani?”
Salma akamsogezea karatasi ya kwanza. Kichwa chake kiliandikwa kwa herufi kubwa: FULL AND FINAL SETTLEMENT. Chini yake kulikuwa na jina la Mavuno Link Ltd, tarehe ya siku saba zilizopita, na kiasi cha fedha ambacho kilikuwa chini ya nusu ya deni lililo kwenye faili la Zawadi.
Zawadi hakugusa karatasi. Macho yake yalikwenda kwenye safu ya mwisho ya jedwali, ambako makato ya unyevunyevu na uzito yalikuwa yamepangwa. Alitambua namba mbili kama zile zilizokuwa zimewahi kujadiliwa kwa simu, lakini zingine zilionekana mpya.
“Salma, hii si hesabu yetu,” alisema.
“Si lazima iwe hesabu yenu tena. Mtu mwenye mamlaka alikubali.”
“Ni nani?”
Salma akamgeukia na kumsogezea karatasi ya mwisho. “Hassan Mollel.”
Jina hilo lilianguka kati yao kama chuma kilichodondoshwa kwenye sakafu. Nje, Doto alipiga honi moja kwa nguvu kwa sababu lori la pili lilikuwa limeanza kusogea bila kupewa ishara. Zawadi aliangalia saini iliyokuwa chini ya ukurasa. Ilikuwa na mwinuko uleule wa herufi H, mkia mrefu wa herufi M, na mstari wa mwisho ambao Hassan alikuwa akiuchora kwa hasira kila alipokuwa akitia sahihi risiti za benki. Hakukuwa na doa la kughushi. Hakukuwa na herufi iliyotafutwa kwa kuiga.
“Umeipokea lini?” Zawadi aliuliza.
“Jumatano iliyopita.”
“Na uliwasiliana na nani kutoka Mavuno Link?”
“Yeye. Alikuja mwenyewe na barua ya mamlaka ya mazungumzo ya biashara. Tuliangalia kumbukumbu zetu. Hakukuwa na sababu ya kuamini kwamba hakuwa na haki.”
Zawadi alihisi joto likipanda shingoni. Barua ya mamlaka ya zamani ilikuwa imeandikwa mwaka 2023, baada ya Mavuno Link kuanza kufanya manunuzi makubwa ya msimu. Wakati huo waliweka majukumu kwa maneno ya haraka, wakiahidi kwamba watakaa chini na kuandika mipaka baadaye. “Baadaye” ilikuwa imekuwa miaka mitatu.
“Ni kiasi gani alichokubali?” akauliza.
Salma akageuza jedwali. “Hiki.”
Zawadi akafungua faili lake na kutoa ukurasa wa Mavuno Link. “Hiki ndicho tunachodai. Kuna mizigo kumi na miwili, na hata ukitoa makato tunayokubali, baki ni kubwa kuliko hii.”
Salma alisogeza kidole kwenye safu mbili. “Kuna tiketi ambazo hazilingani. Namba ya lori moja haipo kwenye mfumo wetu. Uzito wa mzigo mwingine unatofautiana na nakala tuliyonayo. Hassan alikubali kwamba sehemu ya madai ilikuwa na maswali.”
“Alikubali kwa niaba yangu?”
“Alikubali kwa niaba ya kampuni.”
Zawadi alisikia milango ya malori ikifunguliwa. Madereva walikuwa wanateremka, wakitazama kuelekea kwenye dawati. Kila mmoja alikuwa ameacha kazi nyingine ili kupeleka mahindi hayo. Doto alimsogelea mlinzi na kuuliza kwa nini mizigo haipokelewi. Zawadi alijua kwamba ikiwa angesema “pakua” sasa, baadaye angekuwa na nguvu ndogo ya kudai chochote. Ikiwa angesema “ondoka,” malori yangelipa gharama ya kusubiri, na wakulima waliowatuma wangeanza kuuliza kwa nini shehena yao ilirudi.
“Makubaliano haya yanalazimisha kila kitu?” Zawadi aliuliza, akijaribu kuzuia sauti yake isitetemeke.
“Yameandikwa full and final.”
“Na hakuna sehemu ya kuangalia tiketi zenye tofauti?”
Salma alitazama ukurasa wa pili, kisha akaufunika kwa kiganja. “Kuna kifungu kidogo. Lakini hakibadilishi ukweli kwamba Hassan alisaini kufungwa kwa account.”
Zawadi aliuchukua mkataba huo kwa mara ya kwanza. Karatasi ilikuwa na harufu ya printa na vumbi la kabati. Alisoma kila mstari, akiacha macho yake yatembee polepole kwenye maneno ya kisheria. Kwenye kona kulikuwa na muhuri wa shahidi na namba ya kumbukumbu ya kiwanda. Kila kitu kilionekana halali kiasi cha kumfanya mtu anayepinga asikike kama mtu anayekataa alichokifanya mwenyewe.
“Kwa nini hakuniambia?” aliuliza, ingawa swali hilo halikulenga Salma.
Salma alisogeza kikombe chake. “Hilo ni swali la Hassan.”
“Simu yake haipatikani.”
“Alisema angekuwa anasimamia mambo ya mwisho.”
“Alisema nini kuhusu malori haya?”
“Alisema delivery inaweza kuendelea ikiwa hamtaki kufungua tena madai ya zamani.”
Zawadi akasimama. Kwa muda mfupi alifikiria kumwita Hassan mbele ya Salma, kumsukumia simu mkononi na kumlazimisha azungumze. Lakini hakukuwa na ishara. Jina lake lilikaa kwenye skrini kama mlango uliofungwa. Kando yake, Salma alikuwa akimsubiri achague kama kampuni yake ingeonekana imekubali kusamehe deni au ingeonekana imefika kufanya fujo langoni.
Doto akatokea mlangoni. “Boss, tunapakua au tunarudisha? Dereva wa lori la pili anasema mafuta ya kurudi hayatoshi.”
Zawadi akamwangalia, kisha akawaangalia wale walinzi na malori yaliyokuwa yamejaza sehemu ya kuingilia. Alijua kwamba uamuzi huu usingebaki kati yake na karatasi. Madereva wangetumia pesa, wakulima wangeanza kupiga simu, na kiwanda kingeweza kusema Mavuno Link ilikataa kuwasilisha mzigo. Lakini kupakua bila kupewa uthibitisho mpya kungeifanya kampuni iendelee kupeleka mahindi kwenye mlango ambao ulikuwa umetangaza kutolipa.
“Hatupakui,” Zawadi alisema.
Doto hakusogea. “Una uhakika?”
“Weka malori kwenye foleni, lakini usifungue trela. Andika muda tuliofika na kila dakika ya kusubiri. Hakuna mtu atakayesema tuliteleza mzigo bila kumbukumbu.”
Salma alinyanyua nyusi. “Ukikataa kupakua, kiwanda kinaweza kukataa mzigo wote.”
“Na mkikataa, mtanipa sababu iliyoandikwa.”
“Zawadi, usifanye hili kuwa vita.”
“Si mimi niliyeleta makubaliano ya kumaliza account bila kumshirikisha mwenye kampuni.”
Salma alinyamaza. Doto akarudi kwenye lori lake. Zawadi akaiweka faili ya bluu chini ya mkono wake, akatoka kwenye dawati na kusimama mbele ya lango. Mlinzi akafunga nusu ya mlango wa chuma, na malori matatu yakabaki yakiwa yamekwama kati ya barabara na kiwanda. Hapo ndipo alipotambua kwamba tatizo halikuwa tena kama Kiwanda cha Unga Kaskazini kilikuwa kinadaiwa pesa. Tatizo lilikuwa mtu aliyekuwa ameketi upande wake wa meza, akatumia mamlaka ya kampuni bila kumwambia.
Zawadi akageuza ukurasa wa mwisho; saini ya Hassan ilikuwa imetulia chini ya maneno FULL AND FINAL.
---