Basi la Mji wa Bahari lilikuwa limejaa watu waliobeba mifuko ya mahindi, maboksi ya sabuni na vifurushi vilivyofungwa kwa kamba. Amina alipanda siku ya sita akiwa ameshika tiketi mbili. Kiti cha pili kilikuwa cha Bwana Kondo, ambaye aliahidi kusafiri naye mpaka Kijiji cha Mto Mweupe. Alipomwona ujumbe ukija kwenye simu yake, Kondo alishuka kituo kimoja mapema.
Amina alishuka nyuma yake bila kumfukuza. Kondo aliingia kwenye kibanda cha chai na kuketi kwenye kona iliyokuwa na kivuli. Alipomkaribia, Amina aliweka tiketi mezani.
“Sikufuata ili nikulazimishe,” alisema. “Nilikuja kwa sababu ulisema una field notes.”
Kondo akachochea chai. “Juma amenitumia ujumbe. Amesema nisiingie kwenye mambo ya watoto wa Sefu.”
“Sikuombi umchague mtu. Naomba utaje tarehe unazokumbuka.”
“Tarehe hazitawazuia kugombana.”
“Lakini zinaweza kuzuia mtu kusema pampu ilibuniwa baada ya baba kufa.”
Kondo akamtazama kwa muda. Muuzaji wa chai aliweka sahani ya maandazi kati yao. Amina hakugusa chakula. Alitoa picha ya ramani, invoice ya kwanza na karatasi yenye muhuri aliouona chini ya pampu. Kondo aliinama juu ya picha.
“Hii invoice ni ya siku Mzee Sefu alipolipa survey,” alisema. “Mstari wa bomba ulianza kabla Juma hajaanza karakana.”
“Na mfumo wa saini mbili?”
Kondo akafungua daftari la zamani. Kwenye ukurasa wa nyuma kulikuwa na michoro miwili ya saini na maneno yaliyofifia: *malipo yaende kwa watu wawili.*
“Baba yako alisema yeye angeweka kumbukumbu, na binti yake angeangalia taarifa. Juma angekuwa custodian wa eneo kwa sababu ndiye aliyekuwa karibu na pampu.”
“Custodian si owner.”
“Nilimwambia hivyo. Hakupenda neno hilo.”
Kondo akapokea simu nyingine. Alitazama skrini, akaiweka chini bila kupokea. Amina hakumuuliza aliyekuwa akipiga. Badala yake alimwomba aende naye pump shed. Kondo alisema anaogopa kuonekana kama anamsaliti Juma.
“Ukweli wa rekodi hauhitaji kumdhalilisha mama yangu, wala wewe,” Amina alisema. “Ukiwa na invoice, tutasema invoice. Ukiwa na kumbukumbu isiyo kamili, tutasema haijakamilika.”
Kondo akafunga daftari. “Baba yako alikuwa mkali kuhusu hilo.”
Walirudi kwenye kituo cha basi. Njiani Kondo alieleza kwamba Mzee Sefu hakutaka ardhi igawanywe haraka kwa sababu tanki lilikuwa limewekewa ahadi na wakazi. Alikuwa ameomba Kondo awapatie mafundi ramani na awafundishe Juma kutunza pampu, si kumkabidhi mali yote.
Basi lilipofika, Kondo alikaa karibu na dirisha. Amina alimpa maji, kisha akamwonyesha ombi la independent review. Kondo alisoma sehemu inayosema shahidi atatoa taarifa kwa hiari na nakala yake itahifadhiwa bila kubadilishwa.
“Utaandika kwamba nilikataa kusafiri mwanzo?”
“Ulikataa kwa sababu uliogopa. Hilo ni sehemu ya hali, si kosa.”
Kondo akatikisa kichwa. “Basi nitasema yote.”
Walipofika Mto Mweupe, Kondo alimwongoza Amina mpaka kwenye pump shed. Alionyesha sehemu ambako surveyor aliweka alama ya kwanza na mahali ambapo Juma alihifadhi vifaa. Amina alipiga picha, kisha akamwomba Kondo arudie maelezo mbele ya simu yake. Kondo alizungumza polepole, akarekebisha tarehe mbili na kusisitiza kwamba hakumbuki namba ya invoice yote.
“Unataka hii iwe ushahidi?” aliuliza.
“Nataka iwe kumbukumbu ya shahidi. Mtu wa review ataamua uzito wake.”
Kondo akafungua mfuko wa plastiki uliokuwa ameficha ndani ya koti. Alitoa karatasi nyekundu iliyochanika upande mmoja. Ilikuwa copy ya ukurasa wa mpango wa baba. Karatasi hiyo ilikuwa na alama za maji na tarehe ya survey, lakini sehemu ya chini ilikuwa imekunjwa. Amina aliomba Kondo aisome mwenyewe kwanza. Kondo akasema aliona maneno mawili kuhusu watu wawili kusaini, kisha akamkabidhi bila kujaribu kuyaficha. Amina akaiweka ndani ya sleeve, akaandika kwamba custody ilianzia kwa Kondo na kuhamia kwake mbele ya mashahidi wawili wa kituo.
Kondo alifunga mfuko wa plastiki kwa kamba, akisema ukurasa huo ulipaswa kusomwa mbele ya watu wawili. Basi lilipochelewa kuondoka, Amina alifungua daftari lake na kuandika namba ya tiketi, saa ya Kondo kushuka na jina la muuzaji wa chai. Kondo alimuuliza kwa nini alikuwa akiandika hata mambo yasiyokuwa kwenye invoice. Amina akasema wakati mtu anaposhutumiwa, kumbukumbu za mazingira zinaweza kuonyesha kama alikimbilia ushahidi au aliuunda baada ya habari kusambaa.
“Hujamwamini Juma?” Kondo akauliza.
“Ninamjua Juma kama ndugu yangu. Hilo si sawa na kujua kila alichofanya.”
Kondo alikunywa chai yake taratibu. Alisema Juma alifika kwake siku mbili zilizopita na kumwomba aseme kwamba ramani ilikuwa ya baba pekee, bila kutaja saini mbili. Kondo alikataa kwa sababu hakutaka kuingia kwenye karatasi yenye nusu ya maneno. Amina hakumwomba aweke kauli hiyo kwenye review mpaka awe tayari. Alisema angeweza kuiandika kama maelezo ya ziada, akitaja kwamba alikuwa ameisikia moja kwa moja kutoka Kondo.
Walipofika kwenye pump shed, mlango ulikuwa umefungwa kwa kufuli mpya. Kondo akasema kufuli hiyo haikuwa ya baba yake. Amina hakujaribu kuivunja. Alipiga picha, akaandika namba yake na akamwomba Kondo aeleze kama alikuwa ameona mabadiliko hayo. Kondo akasema Juma alibadilisha kufuli baada ya watu wa kijiji kuanza kuuliza kwa nini tanki halijawahi kuanza kazi.
Amina aliona kwamba ushahidi wa Kondo haukuweza kuisafisha familia nzima mara moja. Uliweza tu kuonyesha kwamba mradi wa maji haukuwa hadithi mpya iliyobuniwa baada ya complaint. Hilo lilitosha kwa siku hiyo. Akamwomba Kondo asaini maelezo ya tarehe, si hitimisho la nani alikuwa mwizi.
Kondo alichukua kalamu, akaandika jina lake na namba ya simu, kisha akasita. “Ukisoma hii mbele ya mama yako, usimwambie nilimlaumu Juma.”
“Nitasema ulihifadhi invoice na ukakumbuka mpango. Hakuna zaidi ya hapo.” Amina akaandika pia kwamba Kondo alitoa karatasi mbele yake, bila kuomba siri ya Juma wala kudai uamuzi wa baraza hapa.
“Nilihifadhi ukurasa mmoja kwa sababu baba yako aliniambia usiuache mikononi mwa mtu mmoja.”
---