Usiku wa siku ya tisa, Amina alifika chumba cha Mama Rahma akiwa na ombi la review lililopokelewa na kampuni. Rahma alikuwa amekaa kitandani, na ufunguo mdogo ulioshonwa ndani ya mfuko wa kitenge ulikuwa mkononi mwake.
“Huu ulikuwa wa baba yako,” alisema. “Nilikuwa nimeahidi sitaufungua bila sababu.”
“Leo tuna sababu.”
Rahma akainuka na kufungua sanduku la chuma lililokuwa chini ya kitanda. Juu yake kulikuwa na vumbi na harufu ya nguo zilizohifadhiwa muda mrefu. Amina hakugusa chochote mpaka mama yake amwambie. Ndani kulikuwa na bahasha za zamani, risiti za pampu, kadi ya SACCO na notebook nyekundu iliyokatwa kurasa za katikati.
“Nani alikata?” Amina akauliza.
“Sijui.”
Rahma alitoa risiti moja. Tarehe yake ilikuwa kabla ya complaint na muhuri wake ulifanana na ule wa kipande cha karatasi cha shambani. Amina akapiga picha baada ya kuomba ridhaa.
Simu ya Juma ikaita. Rahma akaiweka kwenye speaker.
“Mama, usimpe Amina kila kitu,” Juma alisema. “Ameshachukua hadithi yetu kazini.”
“Tunatafuta chanzo cha fedha,” Amina akajibu.
“Utafanya sanduku la baba kuwa faili?”
“Sanduku lenye risiti ni ushahidi wa matumizi, si mali ya mtu mmoja.”
Juma akasema Amina alikuwa akitaka kumiliki kila kitu kwa sababu ndiye aliyesoma Kiingereza na mifumo ya kampuni. Rahma hakumkatiza. Amina alihisi maumivu ya zamani yakirudi: alipokuwa mtoto, watu walimsifu kwa kuwa responsible child, kisha wakaamua mambo bila kumwambia kwa sababu angeweza kuuliza mengi.
Rahma alitoa bahasha iliyokuwa chini ya risiti. Juu yake kulikuwa na muhuri wa kampuni na tarehe ya siku kabla ya complaint. Ndani kulikuwa na copy ya packet ambayo Juma alimletea. Ukurasa wa kwanza ulikuwa ule ule wa summary. Kona ya staple ilikuwa na alama tatu, lakini bahasha ilikuwa na nafasi ya kurasa zaidi.
“Juma ndiye aliyeileta,” Rahma alisema. “Alisema hii ndiyo aliyopewa na mtu wa deni.”
“Na hukufungua?”
“Nilifungua, lakini ukurasa wa nyuma ulikuwa umefungwa pamoja. Nilidhani ulisoma na kukataa mradi.”
Amina hakumshutumu. Alimwomba Rahma aeleze alichokiona, si alichokubali kuamini. Rahma akasema Juma alimwonyesha kipande cha sauti kwenye simu, akisema Amina alikuwa amekataa kuweka pesa kwa maji. Hakujua sauti ilikuwa imekatwa.
Kwenye notebook nyekundu, ukurasa wa mbele ulikuwa na jina la Mto Mweupe na tarehe ya survey. Katikati, kurasa mbili zilikuwa zimechanwa kwa nguvu; nyuzi zilikuwa zimebaki kwenye mgongo. Amina akapiga picha bila kugeuza notebook.
“Baba aliandika nini hapa?”
“Alikuwa akiandika kila kitu. Baada ya kufa, Juma ndiye aliyechukua baadhi ya karatasi.”
“Na wewe ukamruhusu?”
Rahma akamwangalia. “Nilikuwa na watoto, chakula na mazishi. Nilimwamini kwa sababu alibaki hapa.”
Amina aliona tofauti kati ya kumwamini mtu na kumpa uwezo wa kubadilisha record. Alimwomba Rahma aandike orodha ya vitu vilivyokuwa ndani ya sanduku, akitaja vilivyokosekana. Rahma alifanya hivyo kwa mkono wake, kisha akaweka tarehe.
Juma akapiga simu tena. “Mkiweka picha za vitu hivi kwenye review, mtaniharibia.”
“Nani aliyekata notebook?” Amina akauliza.
“Baba mwenyewe angeweza.”
“Kurasa zimetolewa baada ya maandishi. Nyuzi ziko wazi.”
Juma akanyamaza. Rahma akafunga macho kwa muda. Amina hakumwambia Juma kwamba bado hakukuwa na ushahidi wa moja kwa moja wa mkono wake.
“Tutahifadhi sanduku hapa,” Amina alisema. “Nitachukua picha tu, si vitu. Ukurasa wowote ukiondoka, tutajua ulikuwa nani wa mwisho kuufungua.”
Rahma akaweka ufunguo kwenye droo na kuifunga mbele ya Amina. Kitendo hicho kilikuwa kidogo, lakini sanduku lilikuwa limeacha kuwa siri yake. Sasa lilikuwa chanzo cha ushahidi ambacho watu wawili walikuwa wamekiona pamoja.
Kabla ya kuondoka, Amina aliangalia chini ya sanduku. Rahma alishika tochi ya simu, na mwanga ukafichua mikwaruzo iliyokuwa imezunguka maneno hayo. Amina akapiga picha ya mbao, akamwomba Rahma asifute vumbi wala kubadilisha mpangilio wa sanduku. Kulikuwa na maneno ya baba yaliyoandikwa kwa penseli kwenye mbao: “Ukurasa uliokosekana hautakiwi kusomwa na mtu mmoja.” Rahma aliposikia sauti ya Juma kwenye simu, alitaka kuizima. Amina akamwomba aendelee kwa sababu mzozo wa simu ulikuwa umeonyesha mtu aliyekuwa akijaribu kuzuia sanduku. Juma alisema angekuja kuchukua notebook usiku huo, lakini Rahma akamjibu kwamba hawezi kuingia bila yeye kuwepo. Kwa mara ya kwanza, mama yake hakusema “mwanangu atajua.” Alisema, “Kila kitu kitafunguliwa mbele yangu.”
Amina akaandika maneno hayo kwenye timeline. Alimweleza Rahma kwamba kuomba ridhaa ya kupiga picha hakumaanishi anamwona mama kama mshukiwa. Maana yake ni kutofanya record nyingine kwa nguvu. Rahma akamwuliza kama kampuni ingeamini risiti ya sanduku. Amina akasema kampuni ingeangalia chain of custody, ndiyo maana tarehe, picha na mtu aliyekuwa amefungua sanduku vilikuwa muhimu.
Walikaa kimya kwa muda. Rahma alieleza kwamba Mzee Sefu alikuwa akisema maji yanaweza kugawa ndugu kama hawajaweka sheria mapema. Amina hakukumbuka kauli hiyo, lakini aliona jinsi maneno ya baba yalivyobaki kwenye mbao na kurasa zilizokatwa. Alimwomba mama amwambie kama baba aliwahi kumtaja kama msimamizi. Rahma akasema baba alisema Amina angeangalia taarifa, si kuchukua uamuzi peke yake.
Kabla ya kuondoka, Amina alifunga picha kwenye folder la review, akaandika kwamba sanduku lilibaki kwa Rahma. Hakuchukua risiti wala notebook. Kisha akamwambia mama kwamba ukosefu wa kujua si kosa, lakini kusaini bila kusoma kunaweza kumuumiza mtu mwingine. Rahma akasema sasa angeomba kila ukurasa kabla ya kuamini mtu yeyote. Rahma alifungua droo ya chumba na kutoa kitambaa kingine cha zamani. Ndani yake kulikuwa na kadi ya simu aliyotumia Mzee Sefu kuwasiliana na Kondo. Amina hakuitumia, ila aliandika namba iliyokuwa nyuma yake na akamwomba mama asiipe Juma mpaka baraza liamue. Rahma akasema sasa hata funguo ya sanduku itabaki na kumbukumbu ya waliokuwepo.
---