Asubuhi iliyofuata, Amina alibeba daftari la kodi, simu iliyokuwa na picha za risiti, na nakala ya ujumbe wa Kaseke. Hakumwambia Neema kwamba alitarajia kuanza na wapangaji. Neema angeuliza kama walikuwa wanawasukuma watu wa nje kwenye ugomvi wa familia. Lakini Amina alijua wapangaji walikuwa wameona maisha ya mali hiyo kwa muda mrefu kuliko baadhi ya ndugu wa ukoo.
Halima aliandamana naye. Walifika kwenye nyumba za kupanga kabla ya saa tatu, wakati milango mingi ilikuwa bado imefungwa. Uwanja ulikuwa na vumbi jepesi na ndoo za maji zilizowekwa kando ya ukuta.
“Tutawauliza nini?” Halima akauliza.
“Si nani ana haki ya kurithi. Tutawauliza nani alikuja kuchukua kodi, nani alirekebisha nyumba, na walituma malipo wapi.”
“Na kama Juma amewapa maelekezo tofauti?”
“Tutayaandika pia.”
Mpangaji wa kwanza aliyewafungulia alikuwa Mama Tunu, mwenye chumba cha mbele kilichokuwa na pazia la kijani. Alipowaona, alifuta mikono kwenye leso.
“Pole kwa baba yenu,” alisema. “Alikuwa mtu wa kuuliza kama bomba limeacha kulia.”
Amina alitabasamu kwa huzuni.
“Tunapanga kumbukumbu za kodi. Tunaomba utusaidie kuthibitisha miezi ya mwisho.”
Mama Tunu aliwakaribisha ndani. Juu ya kabati kulikuwa na kikasha cha plastiki kilichojaa risiti.
“Nilikuwa nampelekea Amina mara nyingi,” alisema. “Juma alikuja mara mbili mwaka huu. Alisema mnipe pesa moja kwa moja nikichelewa, lakini sikupenda kwa sababu risiti zake zilikuwa hazina tarehe.”
Halima aliangalia Amina. Amina hakusema chochote. Aliandika tarehe ya ziara, namba ya chumba, na maelezo ya risiti.
“Uliwahi kutuma kwa simu?” akauliza.
“Ndiyo. Namba ya Amina ilikuwa kwenye daftari. Mara moja nilituma kwa Neema kwa sababu Amina alikuwa safarini.”
Mama Tunu akatoa risiti ya zamani. Juu yake kulikuwa na muhuri wa mkono wa Amina na namba ya chumba.
Amina hakuchukua risiti. Aliomba kuipiga picha, kisha akairudisha.
Baada ya hapo walienda kwa Bw. Msuya, fundi wa baiskeli aliyepanga chumba cha nyuma. Alisema Juma ndiye aliyempa namba mpya ya malipo.
“Alisema kuanzia mwezi huu tutatuma kwake,” Bw. Msuya akasema. “Nilimuuliza kama ni namba ya familia. Akasema yeye ndiye familia anayeshughulika na mali.”
Halima akainama juu ya daftari.
“Ulituma?”
“Mara moja tu. Juma hakunitumia risiti. Nilipomtumia ujumbe wa kuuliza, hakujibu. Mwezi uliofuata nilimpa Amina mkononi.”
Amina alihisi hasira ikimjia, lakini aliizuia. Habari hiyo haikuthibitisha wizi. Ilithibitisha tu kwamba pesa na taarifa zilikuwa zimeanza kwenda kwenye njia mbili.
Walipofika kwenye chumba cha tatu, mpangaji mpya aliwaambia alikuwa amesaini karatasi fupi na Juma. Karatasi hiyo ilikuwa na jina la duka juu, si jina la nyumba za kupanga. Amina aliomba kuiona, lakini mpangaji alisita.
“Juma alisema nisiwape watu wengine nakala.”
“Hatutaichukua,” Amina akasema. “Iweke salama. Tunaandika tu kwamba ipo.”
Halima aliandika sentensi hiyo kwa herufi kubwa.
Wakati walipokuwa wakitoka, Mama Rehema aliwasili akifuatana na mwanamke mwingine wa ukoo. Alikuwa amesikia kwamba dada walikuwa wakiwahoji wapangaji.
“Kwa nini mnaingiza watu wa nyumba kwenye mambo ya watoto?” akauliza.
“Tunathibitisha malipo ya nyumba,” Amina akasema. “Hatuwaombi wachague upande.”
Mama Rehema akatazama daftari.
“Juma amekuwa akiwajibika kwa mali hii. Mnapomzuia, mtawaacha watu bila anayewasimamia.”
Amina akafungua picha ya risiti kwenye simu.
“Kwa miaka miwili, malipo mengi yaliingia kwenye namba hizi. Wapangaji wanajua namba ya nani, si kauli ya nani.”
“Unataka kuniambia nimekosea kuamini mwana wa kiume?”
“Naomba uamini kumbukumbu kabla ya mazoea.”
Mama Rehema alitaka kujibu, lakini Mama Tunu aliyekuwa amesimama mlangoni alizungumza kwanza.
“Shangazi, Amina ndiye aliyekuja wakati paa lilipovuja. Neema alilipa fundi wa choo. Halima alikuja kuandika majina yetu wakati Juma alipokuwa dukani.”
Kauli hiyo ilimfanya Mama Rehema anyamaze. Si kwa sababu kila kitu kilikuwa kimetatuliwa, bali kwa sababu sauti ya mpangaji haikuwa ya mtu aliyekuwa akigawa urithi. Ilikuwa ya mtu aliyekuwa akiishi ndani ya matokeo ya maamuzi yao.
Amina aliwashukuru na kurudi nyumbani mchana. Neema alikuwa amekaa na jalada la simu ya baba. Juma alikuwa pale pia, akitembea kutoka dirishani mpaka mezani.
“Umeanza kuwasukuma wapangaji?” akauliza Amina alipoingia.
“Tumewauliza kuhusu malipo.”
“Malipo yangu?”
“Malipo ya nyumba za familia.”
Juma akacheka kwa ukavu.
“Umeamua kuwa mhasibu wa ukoo?”
“Nimekuwa nikihifadhi daftari hili kwa miaka.”
“Daftari si mamlaka ya kuzuia pesa.”
“Na funguo si mamlaka ya kuuza kiwanja.”
Neema akasimama kati yao.
“Msianze tena.”
Amina aliweka nakala za risiti mezani. Halima alifuata na picha za ujumbe wa wapangaji.
“Tumepata njia mbili za malipo,” Amina alisema. “Tunahitaji akaunti moja ya muda ambayo kila mmoja ataiona. Kodi isitoke kwa Juma peke yake, wala kwangu peke yangu.”
Juma akashika risiti moja.
“Unaogopa nini?”
“Pesa isijue inakwenda wapi?”
“Pesa inajua. Deni halisubiri kikao cha dada watatu.”
Neema akageuka.
“Deni gani hasa?”
Juma aliweka risiti chini.
“Bado hamjawa tayari kusikia.”
Amina alisogea mbele.
“Tumepata amana ya kiwanja. Kaseke amesema uliahidi uhamisho ndani ya siku saba. Sasa unasema kuna deni, lakini hutaji kiasi wala mwenye kudai.”
Juma alitazama sanduku la baba lililokuwa pembeni.
“Baba aliacha madeni ambayo hamkuyaona kwa sababu hamkuwa dukani kila siku.”
“Basi tuyatazame,” Halima akasema.
“Ukitaka kuonyesha kila kitu, utaonyesha pia jinsi nilivyolinda biashara yenu wakati ninyi mlipokuwa mnaishi maisha yenu.”
Neema akakunja uso.
“Usitumie huduma yako kutufunga midomo.”
Juma alimtazama kwa maumivu ya kweli, na kwa muda mfupi Amina aliona kwamba kauli yake haikuwa maigizo yote. Lakini maumivu hayakubadilisha hitaji la hesabu.
Amina akatoa karatasi safi.
“Kuanzia leo, wapangaji walete kodi kwenye akaunti ya muda yenye taarifa kwa wote wanne. Tutalipa matengenezo kutoka humo kwa risiti. Tukigundua kuna deni la haraka, tutalijadili kwa namba na tarehe.”
Juma akasoma karatasi hiyo, kisha akaitoa mkononi mwa Amina.
“Unataka kunivua usimamizi.”
“Tunataka kutenganisha usimamizi na siri.”
Mama Rehema, aliyekuwa ameingia nyuma yao bila kusikika, alisikiliza mpaka mwisho. Safari hii hakumtetea Juma moja kwa moja.
“Juma,” alisema, “kama deni lipo, liweke mezani.”
“Shangazi, si kila jambo la duka ni la watoto wote.”
“Lakini umeanza kuuza kiwanja cha watoto wote.”
Juma alibana taya. Kisha akatoa simu yake na kuangalia ujumbe uliokuwa umeingia.
Amina hakuona jina la aliyetuma. Aliona tu uso wa Juma ukibadilika. Ujasiri wa jana ulipungua, na nafasi yake ikachukuliwa na haraka.
“Sitaki akaunti ya muda,” alisema. “Kodi ya mwezi huu itatumika kuzima moto.”
“Ni moto wa nani?” Neema akauliza.
Juma akafunga simu.
“Kesho nitawaambia. Lakini mkizuia kodi, mtakuwa mmeamua duka lianguke.”
Amina alichukua karatasi yake tena. Wote wanne walikuwa wamekaa kimya, lakini sasa ukimya haukuwa wa huzuni. Ulikuwa wa kusubiri jina la moto.
Juma alipotoka, Halima alifungua picha ya ujumbe wa Kaseke na kuiweka kando ya risiti za wapangaji. Tarehe zilipangwa kwenye mstari mmoja.
Amina akaandika uamuzi:
**WAPANGAJI WATALIPA KWENYE AKAUNTI ILIYOTHIBITISHWA NA WOTE.**
Chini yake akaandika sentensi ya Juma:
**KODI HAITATOSHA KULIPA DENI.**
Kisha simu ya Neema ikalia. Ujumbe ulitoka kwa namba ya duka:
**MDAI AMETHIBITISHA KUWA SALIO LA MALIPO LINATAKIWA NDANI YA SIKU TANO.**
---