Juma alikaa kwenye kiti cha ofisi ya mkopeshaji akiwa na karatasi mbili za malipo mbele yake. Karatasi ya kwanza ilikuwa mpango wa kurekebisha deni alilokuwa nalo. Ya pili ilikuwa ofa ya mkopo mpya ambao ungefuta deni la zamani na kumpa kiasi kidogo cha pesa ya matumizi.
Afisa wa mkopo aliongea kwa sauti laini. “Ukiunganisha kila kitu, utalipa mara moja tu kwa mwezi.”
Juma alijua kwamba maneno “mara moja tu” yangeweza kuficha miaka miwili ya gharama. Rehema alikaa pembeni, lakini hakumjibu afisa kwa niaba yake. Walikubaliana kwamba Juma atasoma kila namba mwenyewe.
“Jumla ya riba ni kiasi gani?” Juma akauliza.
Afisa akaonyesha jedwali. Mpango mpya ungepunguza malipo ya mwezi kwa kiasi kidogo, lakini ungeongeza muda wa deni. Pia ungehitaji ada mpya ya kufungua akaunti. Juma akaandika kila gharama kwenye daftari.
Rehema akamuuliza, “Ukiweka marejesho ya fedha kutoka kwa broker kwenye bajeti yako, nini kitatokea?”
Juma akatikisa kichwa. “Sitayatia.”
Afisa akawaangalia. “Mnaweza kutumia marejesho hayo kulipa sehemu ya kwanza.”
“Hatujui kama yatakuja,” Rehema alisema. “Hivyo bajeti yetu itaanza kwa sifuri.”
Juma alihisi kauli hiyo kama adhabu, lakini alijua ilikuwa kinga. Kwa wiki nyingi alikuwa akijenga maamuzi juu ya ahadi ambazo hazikuwa na tarehe. Sasa alipaswa kuhesabu pesa iliyo mkononi tu.
Afisa aliwaonyesha mpango wa muda wa miezi kumi na nne. Deni lingepungua kwa malipo ya kila mwezi, lakini Juma angelazimika kupunguza matumizi ya usafiri na kuacha kununua vitu vya nyumba kwa muda. Mpango mpya ungeonekana mwepesi, lakini ungeacha mlango wazi wa kuingia kwenye mkopo mwingine.
“Sitaki mkopo mpya,” Juma alisema.
Afisa alinyanyua nyusi. “Kwa nini?”
“Kwa sababu nikihamisha kosa langu kwenye akaunti mpya, sitakuwa nimelirekebisha. Nitakuwa nimelibadilisha jina.”
Rehema alimtazama, lakini hakusema kwamba alikuwa amebadilika. Alitaka kuona kama maneno hayo yangeishi kwenye mpango.
Juma akauliza kama anaweza kupewa ratiba ya maandishi. Afisa akachapisha karatasi yenye tarehe, kiasi, na adhabu ya kuchelewa. Juma akaomba pia taarifa ya salio itolewe kila mwezi. Hakutaka tena kujua hali ya pesa kwa kukisia.
Walipotoka ofisini, Rehema hakumshika mkono. “Hutaki nilipe sehemu yake?” aliuliza.
“Sitaki.”
“Si kwa sababu ninaweza?”
“Kwa sababu sitaki upendo wako uthibitishe kwamba kosa langu halikukugusa.”
Rehema akapumua. “Hilo halimaanishi sitakusaidia.”
“Najua. Lakini msaada usiwe kuficha deni.”
Walienda nyumbani na kuweka makaratasi juu ya meza. Rehema akafungua faili la nyumba lililokuwa na rangi ya bluu. Ndani kulikuwa na mipango ya kuweka amana kwa nyumba ndogo waliyokuwa wameanza kuiangalia. Juma alisubiri Rehema kusema kwamba wangevunja akiba hiyo.
“Akiba ya nyumba haiguswi,” Rehema alisema.
Juma akakubali. “Nitalipa deni kwa mpango wa kawaida.”
“Kama utachelewa?”
“Tutazungumza kabla ya tarehe, si baada ya ujumbe wa benki.”
Rehema akaandika kanuni hiyo kwenye ukurasa wa kwanza wa daftari jipya la fedha. Hawakuwa wamekubaliana kwamba uhusiano wao umerejea kawaida. Walikuwa wamekubaliana kwamba pesa zao hazitatumiwa tena kama mtihani wa upendo.
Usiku, Juma alifungua ujumbe wa broker uliokuwa ukiahidi marejesho ya sehemu ya fedha. Ujumbe huo ulisema angepata pesa mapema ikiwa angeondoa malalamiko. Alitaka kuuhesabu kama njia ya kulipa deni, lakini aliuhifadhi kwenye faili la ushahidi badala ya bajeti.
Rehema aliuona. “Hilo linaweza kukusaidia.”
“Linaweza pia kunifanya nirudi kwenye siri.”
“Basi liweke kama ushahidi mpaka lijulikane.”
Juma alihifadhi nakala mbili, moja kwenye faili la malalamiko na moja kwenye kumbukumbu ya pamoja ya nyumbani. Hakumjibu mtumaji.
Siku iliyofuata, alisaini mpango wa marekebisho ya deni bila kuchukua mkopo mpya. Gharama ya nyumba ilihitaji kusubiri. Taarifa ya malipo ya kwanza iliwekwa kwenye faili la bluu, si kwenye droo yake binafsi.
Rehema alisoma ukurasa huo na kusema, “Ninaweza kubaki. Lakini sitarudi kwenye mfumo ule wa pesa.”
Juma hakumuuliza kama bado alimpenda. Aliuliza, “Mfumo mpya unaanza lini?”
“Leo. Lakini utaonekana baada ya miezi mingi.”
Juma akasaini ratiba ya malipo. Alijua kulikuwa na tofauti kati ya kukubali deni na kuishi bila kulificha.
Aliporudi kazini, Juma alifungua programu ya benki na kuweka kikomo cha matumizi ya kila siku. Hakuwa akiweka kikomo hicho kama ishara ya toba, bali kama kizuizi cha uamuzi wa haraka. Rehema alikaa naye na kuangalia kama malipo ya lazima yalikuwa yametenganishwa na pesa ya matumizi.
“Unataka nikague kila unachonunua?” Rehema aliuliza.
“Hapana. Nataka tujue ni mipaka gani inahitaji maamuzi yetu wote.”
Waliandika kwamba mkopo mpya, uhamisho wa pesa kutoka akiba ya nyumba, na malipo yoyote ya fursa ambayo hayakuwa na mkataba vingehitaji mazungumzo ya pamoja. Juma alitaka kuongeza kila kitu, lakini Rehema akasema sheria nyingi zingekuwa njia nyingine ya kukwepa uaminifu.
“Siwezi kutengeneza mfumo utakaokufanya uwe mtu mzuri,” alisema. “Naweza kutengeneza mfumo utakaofanya siri iwe ngumu.”
Juma akaiandika sentensi hiyo. Kisha akapiga simu kwa afisa wa mkopo na kuthibitisha tarehe ya malipo ya kwanza mbele ya Rehema. Afisa alimtumia barua pepe yenye ratiba, na Juma akaweka nakala kwenye faili la pamoja.
Jioni, alituma ujumbe mmoja kwa broker: “Mawasiliano haya yamehifadhiwa na yatawasilishwa kwenye malalamiko. Sitakubali marejesho yenye masharti ya kuondoa ushahidi.” Hakutuma vitisho vingine. Aliweka simu chini.
Rehema akasema, “Hiyo ni hatua, si ahadi.”
“Najua,” Juma akajibu. “Kesho bado nitalazimika kuifuata.”
Alipofunga faili, hakuhisi ushindi. Alihisi uzito wa tarehe ya kwanza ya malipo, lakini uzito huo ulikuwa wa kweli na ungeweza kupimwa.
Hakutaka tena kuitafsiri kama upendo, bahati au ahadi ya mtu mwingine. Ilikuwa deni lake, na mpango ulikuwa wake.
Na hilo ndilo aliloweka kwenye ratiba kabla ya kulala.
Si kwenye maneno matupu ya kesho.
Bali ya leo.
---