Juma alipokea ujumbe wa kurejeshewa sehemu ya fedha dakika chache kabla ya kwenda kwenye ofisi ya malalamiko. Ujumbe huo ulisema angepewa kiasi fulani siku hiyo ikiwa angeondoa jina lake kwenye malalamiko na kuacha kuwataja watu wengine. Chini yake kulikuwa na namba ya akaunti aliyokuwa ameiona kwenye jalada la Amina.
Alimwonyesha Rehema.
“Hii ni nafasi yako ya kupata pesa,” alisema.
“Ni pia sharti la kunyamaza.”
Juma alitaka kufungua kiungo kilichokuwa kwenye ujumbe, lakini Rehema akamzuia. “Usifanye malipo au kubonyeza kitu ambacho hakijathibitishwa. Hifadhi tu.”
Walifika kwenye ofisi ya malalamiko wakiwa na faili la pamoja. Amina alifika baadaye, akiwa na jalada lake. Mwakilishi wa mlalamikaji mwingine alikuwepo kwa simu. Afisa wa mapokezi aliwaomba waandike mlolongo kwa namba za miamala, si kwa majina ya hasira.
Juma akaanza na malipo yake ya kwanza, akaonyesha tarehe, akaunti na maelezo ya huduma. Kisha akaweka onyo alilokuwa amelisikia kabla ya malipo ya mwisho. Aliona aibu, lakini hakuliondoa.
“Kwa nini umeweka kitu kinachokuonyesha ulifanya uamuzi mbaya?” afisa aliuliza.
“Kwa sababu rekodi isipoonyesha nilichojua, mtu mwingine anaweza kusema nimejenga malalamiko juu ya uongo.”
Amina aliweka maelezo yake. Alisema alilipia huduma yake mwenyewe, alipokea rufaa, na alimtumia Juma namba bila kuthibitisha kila kitu. Afisa akamuuliza kama aliona ujumbe wa onyo kabla ya malipo ya Juma. Amina akasema ndiyo.
Rehema akamwangalia, lakini hakusema kitu. Amina alisaini maelezo yake.
Wakati huo ujumbe mwingine ukaingia kwenye simu ya Juma. “Ukiondoka sasa, tutakutumia nusu ya pesa leo. Ukibaki, hutapata chochote.”
Juma akaweka simu kwenye meza. Afisa akaomba ruhusa ya kuiona, akapiga picha ya skrini, na akaandika muda wa kupokelewa. Namba hiyo ililingana na ile iliyotajwa kwenye malalamiko ya Neema.
“Unaweza kuchukua pesa na bado ukaendelea na malalamiko,” afisa alisema.
Juma akauliza kama kuna masharti yoyote yaliyoandikwa. Afisa akasema ujumbe unaonyesha sharti la kuondoa jina na kutowataja wengine. Hilo lilifanya ofa iwe sehemu ya ushahidi mpya.
Juma akatoka nje kwa dakika moja. Alikaa kwenye ngazi na kuangalia faili lake. Alijua nusu ya pesa ingeweza kulipa sehemu ya deni na kupunguza shinikizo la nyumbani. Pia alijua malipo hayo yangeweza kuleta ukimya wa muda na kuacha watu wengine bila ushahidi.
Amina alitoka kumfuata. “Kama ungechukua, ungeweza kusaidia nyumba yako.”
“Ningekuwa nimechukua pesa ili nifiche mlolongo.”
“Na kama hawatatupa kitu?”
“Bado sitaki kuuzwa na hofu yangu.”
Amina akainamisha kichwa. “Mimi nilitaka kurejesha nilichopoteza.”
“Najua. Ndiyo maana naandika kwamba ulipoteza pia. Lakini hatuwezi kuondoa sehemu iliyotuumiza ili tukimbie sehemu tuliyofanya.”
Walirudi ndani. Juma akaomba ujumbe huo uongezwe kwenye jalada pamoja na maelezo kwamba hakujibu ofa. Afisa akampa namba ya kupokea nyaraka. Amina akaongeza mawasiliano ya akaunti nyingine. Rehema akapitia kila ukurasa na kuuliza kama kulikuwa na sentensi iliyodai jambo ambalo hawakuwa na ushahidi nalo.
“Usiandike kwamba wao ni mtandao,” alisema. “Andika akaunti na mawasiliano yanavyoungana. Mtu mwingine atafanya uchunguzi wa neno hilo.”
Juma akafuta sentensi aliyokuwa ameandika kwa hasira. Akaweka badala yake: “Akaunti hii ilipokea malipo kutoka kwa walalamikaji watatu; uhusiano wake na namba za mawasiliano unaomba uthibitisho zaidi.”
Afisa alitikisa kichwa. “Hii inaweza kusimama.”
Baada ya kuwasilisha, walipokea risiti yenye tarehe na namba ya faili. Juma alitaka kumtumia ujumbe Amina kwamba kila kitu kimekwisha, lakini Rehema akasema bado kuna hatua za kusubiri. Hakukuwa na ahadi ya kurejeshewa fedha. Hakukuwa na uhakika wa kuadhibiwa kwa mtu yeyote.
Walipotoka, Rehema alimtumia Juma ujumbe: “Usiniambie ume-submit. Nionyeshe.”
Juma akamwonyesha risiti kwenye simu, kisha akampa nakala ya karatasi. Hakutaka maneno yake yawe badala ya ushahidi.
Amina alisimama karibu nao. “Sasa mnaniona kama nini?”
Juma akajibu, “Kama shahidi mwenye sehemu ya kueleza na sehemu ya kuwajibika.”
Amina akavuta pumzi. “Hilo ni gumu kuliko kuitwa mwathirika.”
“Lakini ni la kweli.”
Juma alirudisha faili kwenye begi. Ofa ya pesa haikufuta deni lake, lakini kukataa kwake kulifanya uamuzi mwingine uwe wazi. Sasa malalamiko hayakuwa tena mazungumzo ya faragha kati yake na broker. Yalikuwa yameingia kwenye rekodi rasmi, pamoja na kosa lake mwenyewe na jukumu la watu waliomzunguka.
Usiku huo, Juma hakufungua programu ya benki kuangalia kama pesa ilikuwa imeingia. Alifungua daftari la pamoja na akaandika namba ya risiti, tarehe ya kuwasilisha, na jina la afisa aliyepokea nyaraka. Rehema alikaa kando yake na kuuliza kama alikuwa amejibu ujumbe wowote baada ya kuwasilisha.
“Ujumbe mmoja tu,” Juma alisema. “Niliandika kwamba ofa imehifadhiwa kama ushahidi na kwamba mawasiliano yote yaende kupitia njia rasmi.”
“Uliandika bila kutukana?”
“Ndiyo.”
“Basi umejifunza kitu.”
Juma hakutabasamu. “Nimejifunza kwamba kuwa na hasira hakunipi haki ya kuharibu rekodi.”
Amina alituma nakala ya mawasiliano ya zamani. Juma na Rehema walipitia pamoja, wakatenganisha ujumbe wa huduma, ujumbe wa rufaa na ujumbe wa tishio. Hawakuweka kila kitu kwenye faili moja bila mpangilio. Rehema aliandika vichwa vitatu na kupanga kila ukurasa kwa tarehe.
Kabla ya kulala, Juma aliuliza, “Kama marejesho yakija bila masharti, tutayachukua?”
Rehema akasema, “Tutayachunguza kwanza. Pesa haifuti ukweli, na ukweli haukatazi pesa halali.”
Juma akaweka swali hilo kwenye ukurasa wa baadaye. Kesi ilikuwa bado haijamalizika, lakini sasa hata uchaguzi wa kesho ungekuwa na mashahidi.
Rehema akafunga daftari baada ya kuhakikisha faili la ofa lilikuwa kwenye jalada la malalamiko. Juma akaweka risiti kwenye bahasha ya pamoja, si mfukoni mwake. Kila kitu kilikuwa kidogo, lakini kila kitu kilikuwa na tarehe, jina na mtu wa kuuliza.
Na siri haikuwa tena njia ya kuendesha nyumba yao.
Sio kwenye fedha wala ndoa.
---