Chumba cha Mariam kilikuwa kidogo kiasi kwamba simu ya Mama Asha ililala juu ya sufuria iliyogeuzwa, kwa sababu meza ilikuwa imejaa vitambaa vya Neema. Simu hiyo ya bluu ilikuwa imeletwa na Kato wakati wa mazishi pamoja na nguo chache. Mosi alisema haikuwa na maana, lakini Neema aliiona ikiwa na ufa kwenye kona na picha ya maua ya plastiki kwenye skrini iliyofungwa.
Neema hakutaka kuifungua peke yake. Alimpigia Kato jioni, akaenda upande wa nyuma wa nyumba ya Mariam ili sauti yao isisikike na binamu waliokuja kuleta chakula.
“Nimepata simu ya Mama,” alisema.
Kato alikaa kimya kwa muda. “Baba hakujua umeichukua?”
“Ilikuwa kwenye begi la vitu vya mazishi. Sitaki kusoma siri zake bila ruhusa.”
“Na unataka nini?”
“Picha za risiti. Rehema amenitumia picha ya mita, na ninaamini Mama alikuwa akiweka kumbukumbu. Kama hutaki, sitafungua.”
Kato alitoa pumzi ndefu. “PIN ni siku ambayo tulifungua duka, lakini mwaka umeandikwa kwa tarakimu mbili tu.”
“Una uhakika?”
“Alinipa wakati alipokwenda kliniki. Alisema nikihitaji kumuonyesha mtu ujumbe, nitumie simu hiyo, si yangu.”
Neema alihisi uzito wa PIN kabla hajaandika. “Tutaifungua pamoja. Ukiomba nisitishe, nitasitisha.”
Kato alikubali. Neema alirudi ndani, akaiweka simu juu ya kitambaa safi na kuingiza namba aliyotumwa. Skrini ilifunguka. Hakukuwa na picha za safari wala ujumbe wa salamu nyingi. Kulikuwa na folda zenye majina mafupi: “nyumba,” “kliniki,” “mita,” na “usisahau.”
Kato aliuliza, “Umeona?”
“Ndio.”
“Fungua nyumba kwanza.”
Picha za risiti zilijaa skrini. Baadhi zilikuwa za malipo ya rehani, nyingine za saruji na mabati. Kila picha ilikuwa imepangwa kwa mwezi. Neema alipotambua namba ya akaunti yake kwenye risiti ya mwaka wa sita, alishika simu kwa nguvu.
“Mama alihifadhi zote,” alisema.
“Aliniambia alitaka kukupa baadaye.”
“Kwa nini hakunipa?”
“Labda alifikiri bado kulikuwa na muda.”
Neema alitaka kusema muda ulikuwa umefungwa pamoja na mlango wa Mosi, lakini alijizuia. Alifungua picha ya risiti ya matengenezo na kuona maelezo yaliyoandikwa nyuma na Mama Asha: “Mosi alilipa nusu. Neema alituma nusu. Usimfanye yeyote ajione hana nafasi.”
Kato akasema, “Usipige picha za maelezo.”
“Sitajipigia. Nitaandika tu tarehe na namba ya risiti.”
Uamuzi huo ulimlazimisha Neema kufanya kazi polepole. Aliandika kwenye karatasi, kisha akarudisha simu kwenye folda yake. Kato alimtumia ujumbe mwingine: “Angalia ‘usisahau’.”
Folda hiyo ilikuwa na picha ya daftari la Mama, picha ya funguo mbili na ujumbe wa sauti wa sekunde ishirini na tatu. Neema aliweka sauti chini, si kwa sababu hakuogopa, bali kwa sababu Mariam alikuwa upande mwingine wa chumba akichezesha vikombe.
Sauti ya Mama Asha ilikuwa dhaifu. “Kato, ukifika kwa Neema, usimwambie bado. Kwanza hakikisha Mosi amekula. Sitaki nyumba iwe sababu ya mtu kulala nje.”
Sauti ikaishia hapo.
Neema alifumba macho. Ujumbe huo haukusema nyumba apewe nani. Ulikuwa umebeba hofu ya mama kuhusu Mosi, lakini pia ulikuwa umeweka Neema kwenye jambo ambalo hakulijua. Alitaka kuisikia tena, lakini Kato akasema, “Moja tu.”
“Ulikuwa unajua sauti hii?”
“Niliisikia siku ile alipokuwa akilalamika kuhusu dawa. Sikujua kama ilikuwa ndani ya simu.”
“Ulimwambia Mosi?”
“Hapana.”
Neema akaweka simu kwenye bahasha ya kahawia. “Hatutaichapisha, hatutaituma kwa ukoo. Tutaiweka kama kumbukumbu ya kile alichosema, si silaha ya kumvunjia heshima.”
Kato alikubali, lakini kabla simu haijafungwa, ujumbe mpya uliingia. Ulikuwa umetumwa kutoka kwa namba ya Mama Asha, bila tarehe inayoonekana. Ulikuwa mstari mmoja tu: “Ukienda kwa Neema, usimwambie bado.”
“Huo ni ujumbe wa zamani?” Kato aliuliza.
“Sijui. Simu inaonyesha ulihifadhiwa, si lini ulitumwa.”
Neema alichukua daftari lake na kuandika jina la kila faili, tarehe iliyoonekana, na kile ambacho hakikujulikana. Hakuongeza tafsiri yake. Siri ikiwa imewekwa kwenye namba isiyojulikana, tafsiri ya haraka ingeweza kuifanya iwe uongo mwingine.
Mariam alipoingia, Neema aliifunga bahasha. “Hii ni ya Kato,” alisema.
Mariam akainua nyusi. “Simu ya marehemu si kitu cha kupelekana kwa siri.”
“Ndiyo maana Kato amekubali.”
“Na Mosi?”
Neema hakujibu mara moja. “Tutamwambia wakati tutakapojua tunalinda nini.”
Usiku huo, Kato alituma PIN tena, kisha akaomba Neema asimtaje kwamba alishiriki kuifungua. Neema aliahidi. Alipolala, simu ya bluu iliwekwa kwenye bahasha chini ya mto, si kwa kuificha kama mwizi, bali kwa kuilinda kama ushahidi uliokuwa bado haujaeleweka. Juu ya karatasi yake, aliandika tarehe ya kwanza ya risiti na sentensi ya mwisho ya sauti. Kisha akaacha nafasi kubwa chini yake, akijua simu hiyo ilikuwa bado na kitu ambacho Mama Asha hakumwambia mtu yeyote. Neema alihisi hamu ya kutuma picha za risiti kwa kila mtu aliyekuwa amesema yeye hakuchangia. Aliwaza kuhusu binamu waliomwita mchoyo mbele ya kaburi, na kuhusu Mosi aliyefunga mlango kabla udongo wa kaburi haujakauka. Lakini sauti ya Mama Asha ilikuwa imeweka jukumu lingine: si kila ukweli unatakiwa kutangazwa kwa wakati uleule unapopatikana. Aliandika namba za risiti, akapiga mstari chini ya tarehe, na kuacha majina ya siri ndani ya simu. Kato angeendelea kuwa mshirika wa hiari, si kadi ya kumshinda baba yake. Kato alimwambia kwamba siku Mama alipompa PIN, alikuwa ameketi kwenye ukumbi wa kliniki na akawa na hofu ya kusahau majina. Neema alimsikiliza bila kumkatiza. Taarifa hiyo ilimfanya aione simu si sanduku la uchawi, bali kitu kilichopita mikononi mwa watu wakati wote walipokuwa wakijaribu kumsaidia mama kwa njia zao. Kila mtu alikuwa amebeba kipande, na hakuna aliyekuwa na picha nzima. Kabla hajalala, alirudisha bahasha mahali palipofichika na kuandika kwa Mariam kwamba kesho angeenda kliniki. Alitaka kuona tarehe kwa macho yake, si kusimuliwa na hofu ya watu wengine.
Voice note ya mwisho ilinong’ona, “Ukienda kwa Neema, usimwambie bado.”
---